ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ   ΤΗΣ ΜΕΤΑΚΟΜΙΔΗΣ ΤΩΝ ΤΙΜΙΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ   ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ   ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑΝ ΑΥΤΟΥ ΜΕΤΑΝΟΙΑΝ

 

 

20120814-M020

 

 

Ἐποιήθη ἐν Ἁγίῳ Ὄρει τοῦ Ἄθωνος ὑπὸ Ἀθανασίου ἱερομονάχου Σιμωνοπετρίτου,

Ὑμνογράφου τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας

αἰτήσει τοῦ ἁγίου Καθηγουμένου τῆς Ἱ.Μ. Μ. τοῦ Βατοπαιδίου

Πανοσιολογιωτάτου ἀρχιμανδρίτου κ.κ. Ἐφραίμ.

 

 

(ἐν ᾗ συμπεριελήφθη εἷς κανὼν καί τινα τροπάρια ἐκ τῆς ἀκολουθίας τῆς κυρίας μνήμης τοῦ Ἁγίου, Ποίημα Γέροντος Ἰωσὴφ Μοναχοῦ Βατοπαιδινοῦ)

 

 

20120814-M019

 

 

* 1997 – ,αϠϞζ´ *

 

 

Τῇ 12ῃ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου μνήμη τῆς ἐκ τῆς λαύρας τοῦ Ὁσίου Σεργίου τῆς Ρωσίας εἰς τὴν ἱερὰν Μονὴν τοῦ Βατοπαιδίου μετακομιδῆς τῶν τιμίων λειψάνων τοῦ Ὁσίου καὶ Θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Μαξίμου τοῦ Βατοπαιδινοῦ, τοῦ νέου ὁμολογητοῦ, τοῦ ἐπικληθέντος «Γραικοῦ».

 

 

 

ΕΝ Τῼ ΜΙΚΡῼ ΕΣΠΕΡΙΝῼ

 

Εἰς τὸ Κύριε ἐκέκραξα ἱστῶμεν στίχους δ´καὶ ψάλλομεν τὰ ἐξῆς προσόμοια. Ἦχος α´. Τῶν οὐρανίων ταγμάτων. (Γ. Ἰωσήφ)

Τῇ φιλοσόφῳ σπουδῇ σου, τὸν ἔξω ἄνθρωπον, ἐπλούτησας θεόφρον, καὶ ἀσκήσει τὴν χάριν, τῶν θείων ἀποστόλων ἔνδον λαβών, Ἐκκλησίας τὸ πλήρωμα, ταῖς διδαχαῖς σου, στηρίξας ἀθλητικῶς, ταύτας Μάξιμε ἐσφράγισας.

 

Τὴν τῶν πατέρων ζηλώσας, θείαν παράδοσιν, πράξει καὶ θεωρίᾳ τὸν σὸν βίον τυπώσας, ἐσφράγισας ἀγάπῃ λαοὺς νουθετῶν, καὶ Ἐκκλησίας τὰ δόγματα, τῇ θεολόγῳ σου γλώσσῃ ἐπικροτῶν, γῆς πρᾳέων κατηξίωσαι.

 

Τοῦ Βαπτιστοῦ σὺ τὸν ζῆλον, ἐκμιμησάμενος, μετάνοιαν διδάσκεις τοῖς λαοῖς θεῖε πάτερ, πλὴν φθόνῳ τῶν κρατούντων διαβληθείς, τῇ εἰρκτῇ κατακέκλεισαι, χρόνους τριάκοντα Μάξιμε καὶ εὐχαῖς, ἐπεσφράγισας τὸν βίον σου.

(Ἀθανασίου)

ς ἱερώτατον θρέμμα, Βατοπαιδίου Μονή, σήμερον πάτερ θεῖε, ἐκ Ρωσίας ἐλθόντα, διὰ σεπτῶν λειψάνων σὲ ἐν χαρᾷ, ὑποδέχεται Μάξιμε, καὶ ὥσπερ μήτηρ ἐν κόλποις τοῖς ἑαυτῆς, τεκνικῶς σε ἀγκαλίζεται.

 

Δόξα. Ἦχος πλ. β´.  (Γ. Ἰωσήφ)

Τὸ τῆς Μεγίστης Μονῆς ἡμῶν κάλλιστον θρέμμα, Μάξιμον τὸν ἱερώτατον, τὸν διπλῆν τὴν χάριν λαβόντα, ὁσίου τε καὶ διδασκάλου, καὶ τῇ καλῇ ὁμολογίᾳ τὸν βίον ἐπισφραγίσαντα, ἐπαινέσωμεν σήμερον φιλεόρτως, τὴν θήκην τῶν τιμίων αὐτοῦ λειψάνων ἐκ Ρωσίας ὑποδεχόμενοι. Ὃτι καὶ αὐτὸς πρεσβεύει, σὺν τοῖς λοιποῖς ἡμῶν Πατράσιν, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Θεοτόκε σὺ εἶ ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή, ἡ βλαστήσασα τὸν καρπὸν τῆς ζωῆς. Σὲ ἱκετεύομεν, πρέσβευε Δέσποινα, μετὰ τοῦ θεοφόρου, καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, ἐλεηθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

 

Εἰς τὰ Ἀπόστιχα.

 

Στιχηρὰ ἰδιόμελα.

Ἦχος β΄. Οἶκος τοῦ Ἐφραθᾶ.

Χαίρει ἡ Ἱερά, Μονὴ Βατοπαιδίου, Μάξιμε δεχομένη, τὰ θεῖα λείψανά σου, ἐκ τῆς Ρωσίας ἥκοντα.

 

Στίχ. Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέσχε μοι, καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς μου.

στεψεν ὁ Χριστός, τὴν πάντιμόν σου κάραν, ἐν τῆς διδασκαλίας, καὶ τῆς ὁμολογίας, τῷ στέφει πάτερ Μάξιμε.

 

Στίχ. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, καὶ κατεύθυνε τὰ διαβήματά μου.

Χάριν πνευματικήν, βρύουσι λείψανά σου, Μάξιμε θεοφόρε, Βατοπαιδίου θρέμμα, καὶ Ἄθωνος τὸ καύχημα.

 

Δόξα. Ἦχος α´.  (Γ. Ἰωσήφ)

Τοῦ Εὐαγγελίου τῆς χάριτος, δόκιμος ἐργάτης ὤφθης, ὡς ἀρετῆς δοχεῖον, Ὅσιε Μάξιμε· τὸν τῆς πίστεως γὰρ σπόρον, κεχερσωμέναις καρ­δίαις καλλιεργήσας, προθέλυμνα ἐξέτεμες, ὀθνείων παραδόσεων ζιζάνια· καὶ καλῶς τὸν ἀγῶνα τελέσας, μαρτυρικοῖς ἄθλοις ἐσφράγισας, τὴν ζωήν σου ἀοίδιμε· καὶ νῦν Ἀγγέλοις συνών, καὶ τοῦ θείου κάλλους ἐντρυφῶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἱκέτευε, τῶν τιμώντων τὰ λείψανά σου Ἅγιε.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Τῇ πρεσβείᾳ, Κύριε, πάντων τῶν Ἁγίων καὶ τῆς Θεοτόκου, τὴν σὴν εἰρήνην δὸς ἡμῖν, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς ὡς μόνος οἰκτίρμων.

 

Ἀπολυτίκιον.

Τῆς ἀνακομιδῆς.

Ἦχος γ´. Τὴν ὡραιότητα.

Σεπτῶν λειψάνων σου, τὴν ἀνακόμισιν, ὅσιε Μάξιμε, τελοῦντες σήμερον, ἁγιαζόμεθα ψυχάς, καὶ σώματα προσκυνοῦντες, ταῦτα ὡς τοῦ Πνεύματος, τοῦ Ἁγίου σκηνώματα, καὶ παρακαλοῦμέν σε, Βατοπαίδιον φύλαττε, ἐκ πάσης προσβολῆς τοῦ βελίαρ, ἀδιαλώβητον μακάριε.

 

Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Σὲ τὴν μεσιτεύσασαν τὴν σωτηρίαν τοῦ γένους ἡμῶν, ἀνυμνοῦμεν Θεοτόκε Παρθένε· ἐν τῇ σαρκὶ γὰρ τῇ ἐκ σοῦ προσληφθείσῃ, ὁ Υἱός σου καὶ Θεὸς ἡμῶν, τὸ διὰ Σταυροῦ καταδεξάμενος πάθος, ἐλυτρώσατο ἡμᾶς ἐκ φθορᾶς ὡς φιλάνθρωπος.

 

 

ΕΝ ΤΩ ΜΕΓΑΛΩ ΕΣΠΕΡΙΝΩ

 

 

Εἰς τό, Κύριε ἐκέκραξα, ἱστῶμεν στίχ. στ´

καὶ ψάλλομεν στιχηρὰ προσόμοια.

 

Ἦχος β´. Ὅτε ἐκ τοῦ ξύλου σε.

 

Χαίρει ἡ Μονή σου ἡ σεπτή, τὴν ὑποδοχὴν ποιουμένη, θείων λειψάνων σου, Μάξιμε μακάριε, καὶ εὐφροσύνως σκιρτᾷ, εἰς Ρωσίαν γὰρ πέμψασα, τὸ πάλαι στηρῖξαι, πίστιν τὴν ὀρθόδοξον, νῦν ἐν Ὁσίων χορῷ, ἔχει σε συνόμιλον πάτερ, καὶ πρὸς τὸν Χριστὸν μέγαν πρέσβυν, Ὅς σε ἁγιότητι κατέστεψε.

 

Μέτοχος σοφίας κοσμικῆς, γεγονὼς τρισόλβιε πάτερ, καὶ θείου Πνεύματος, τὴν σοφίαν εἴληφας, ταῖς ἀρεταῖς ἀσκηθείς, καὶ ὡς φῶς θεοπύρσευτον, ἐκλήθης φωτίσαι, ἔθνος Ρώσων ὅσιε, ἐπαπειλούμενον, σκότει τῆς ἀγνοίας καὶ ἦθος, στῆσαι τὸ ὀρθόδοξον ὅτε, τοῦτο ταῖς προλήψεσιν ἐσείετο.

 

φις ὁ πλανῶν γένος ἡμῶν, βλέπων τοὺς καρπούς σου ἀγώνων, Μάξιμε ὅσιε, κατὰ σοῦ ἐφρύαξε, δεσμοῖς ἐγκλείσας σε, καὶ παντοίαις κακώσεσιν, ὑπέβαλεν ὅπως, στόμα σου τὸ ἅγιον, τὰ δικαιώματα, πᾶσιν ἐξαγγέλλων ἐμφράξῃ, ἀλλ᾿ ἐματαιώθη εἰς τέλος, τοῦ Κυρίου σφόδρα σε δοξάσαντος.

 

Πόθῳ σου τιμῶμεν τὰ δεσμά, τὴν εἰρκτὴν τὰς θλίψεις τοὺς πόνους, τὴν καταφρόνησιν, ἃ ὑπὲρ τῆς πίστεως ὑπέστης Ὅσιε, δι᾿ αὐτῶν γὰρ ὡμοίωσαι, τοῖς ὅσοι ἀδίκως, ἀληθείας ἕνεκα, πάσχουσιν Μάξιμε· ὅθεν, τὴν σορὸν σῶν λειψάνων, ὡς πηγὴν ἐκβλύζουσαν χάριν, Πνεύματος Ἁγίου προσκυνοῦμέν σου.

 

πιες ποτήριον πικρόν, τῆς ἀγνωμοσύνης θεόφρον καὶ κατακέκλεισαι, χρόνοις πρὸς τριάκοντα, ὥσπερ κακοῦργος εἱρκτῇ, ἀλλ᾿ ὁ Κύριος πέμψας σοι, τὸν Ἄγγελον πάτερ, τὴν ψυχήν σου ηὔφρανε, τῇ ἐξαισίᾳ ὀμφῇ· ὅθεν σε τιμῶμεν ὡς μέγαν, ὁμολογητὴν ἀληθείας, Μάξιμε τρισμέγιστε καὶ πάντιμε.

 

νθος πανευῶδες τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἡ δόξα, Μάξιμε ὅσιε, κλέος δὲ αἰώνιον, Βατοπαιδίου Μονῆς, ἰσαπόστολε πάντιμε, Ρωσίαν φωτίσας, τῇ διδασκαλίᾳ σου καὶ θείοις δόγμασι, σήμερον λειψάνων σου θήκην, ἐπανακομίζοντας πόθῳ, πάντας κατευλόγει ταῖς πρεσβείαις σου.

 

Δόξα. Ἦχος πλ. β´.

Τῆς Θεολογίας τὴν χάριν εἰληφώς, τὰ βαθέα τοῦ Πνεύματος καλῶς διηρμήνευσας, τῆς δὲ ὑπὲρ Χριστοῦ καλῆς ὁμολογίας ἀξιωθείς, γέγονας διδάσκαλος ὑπομονῆς, Μάξιμε τρισμέγιστε. Ὅθεν τοῖς σεπτοῖς λειψάνοις σου τῆς Χάριτος μεταδοθείσης, ταύτης καὶ οἱ συμμονασταί σου μετέχομεν, τὴν ἀνακόμισίν σου σήμερον φαιδρῶς ἐπιτελοῦντες καὶ δεόμεθα ἐκτενῶς· πρέσβευε Πάτερ ὅσιε, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ἦχος ὁ αὐτός.

Τίς μὴ μακαρίσει σε Παναγία Παρθένε; τίς μὴ ἀνυμνήσει σου τὸν ἀλόχευτον τόκον; ὁ γὰρ ἀχρόνως ἐκ Πατρὸς ἐκλάμψας Υἱὸς μονογενής, ὁ αὐτὸς ἐκ σοῦ τῆς Ἁγνῆς προῆλθεν, ἀφράστως σαρκωθείς· φύσει Θεὸς ὑπάρχων, καὶ φύσει γενόμενος ἄνθρωπος δι᾿ ἡμᾶς· οὐκ εἰς δυάδα προσώπων τεμνόμενος, ἀλλ᾿ ἐν δυάδι φύσεων, ἀσυγχύτως γνωριζόμενος· αὐτὸν ἱκέτευε, σεμνὴ Παμμακάριστε, ἐλεηθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

 

Εἴσοδος, Φῶς ἱλαρόν, τὸ Προκείμενον τῆς ἡμέρας

καὶ τὰ Ἀναγνώσματα.

 

Σοφίας Σολομῶντος τὸ ἀνάγνωσμα.

 

Δικαίων ψυχαὶ ἐν χειρὶ Θεοῦ, καὶ οὐ μὴ ἅψηται αὐτῶν βάσανος. Ἔδοξαν ἐν ὀφθαλμοῖς ἀφρόνων τεθνάναι, καὶ ἐλογίσθη κάκωσις ἡ ἔξοδος αὐτῶν καὶ ἡ ἀφ᾿ ἡμῶν πορεία σύντριμμα. Οἱ δέ εἰσιν ἐν εἰρήνῃ. Καὶ γὰρ ἐν ὄψει ἀνθρώπων ἐὰν κολασθῶσιν, ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλήρης. Καὶ ὀλίγα παιδευθέντες, μεγάλα εὐεργετηθήσονται, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπείρασεν αὐτοὺς καὶ εὗρεν αὐτοὺς ἀξίους ἑαυτοῦ. Ὡς χρυσὸν ἐν χωνευτηρίῳ ἐδοκίμασεν αὐτοὺς καὶ ὡς ὁλοκάρπωμα θυσίας προσεδέξατο αὐτούς. Καὶ ἐν καιρῷ ἐπισκοπῆς αὐτῶν ἀναλάμψουσι καὶ ὡς σπινθῆρες ἐν καλάμῃ διαδραμοῦνται. Κρινοῦσιν ἔθνη καὶ κρατήσουσι λαῶν, καὶ βασιλεύσει αὐτῶν Κύριος εἰς τοὺς αἰῶνας. Οἱ πεποιθότες ἐπ᾿ αὐτῷ συνήσουσιν ἀλήθειαν, καὶ οἱ πιστοὶ ἐν ἀγάπῃ προσμενοῦσιν αὐτῷ. Ὅτι χάρις καὶ ἔλεος ἐν τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ καὶ ἐπισκοπὴ ἐν τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ.

 

Σοφίας Σολομῶντος τὸ ἀνάγνωσμα.

 

Δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι, καὶ ἐν Κυρίῳ ὁ μισθὸς αὐτῶν, καὶ ἡ φροντὶς αὐτῶν παρὰ Ὑψίστῳ. Διὰ τοῦτο λήψονται τὸ βασίλειον τῆς εὐπρεπείας καὶ τὸ διάδημα τοῦ κάλλους ἐκ χειρὸς Κυρίου, ὅτι τῇ δεξιᾷ σκεπάσει αὐτοὺς καὶ τῷ βραχίονι ὑπερασπιεῖ αὐτῶν. Λήψεται πανοπλίαν τὸν ζῆλον αὐτοῦ καὶ ὁπλοποιήσει τὴν κτίσιν εἰς ἄμυναν ἐχθρῶν · ἐνδύσεται θώρακα δικαιοσύνην καὶ περιθήσεται κόρυθα κρίσιν ἀνυπόκριτον. Λήψεται ἀσπίδα ἀκαταμάχητον ὁσιότητα, ὀξυνεῖ δὲ ἀπότομον ὀργὴν εἰς ρομφαίαν· συνεκπολεμήσει αὐτῷ ὁ κόσμος ἐπὶ τοὺς παράφρονας. Πορεύσονται εὔστοχοι βολίδες ἀστραπῶν καὶ ὡς ἀπὸ εὐκύκλου τὸξου τῶν νεφῶν ἐπὶ σκοπὸν ἁλοῦνται, καὶ ἐκ πετροβόλου θυμοῦ πλήρεις ῥιφήσονται χάλαζαι. Ἀγανακτήσει κατ᾿ αὐτῶν ὕδωρ θαλάσσης, ποταμοὶ δὲ συγκλύσουσιν ἀποτόμως· ἀντιστήσεται αὐτοῖς πνεῦμα δυνάμεως καὶ ὡς λαῖλαψ ἐκλικμήσει αὐτούς · καὶ ἐρημώσει πᾶσαν τὴν γῆν ἀνομία καὶ ἡ κακοπραγία περιτρέψει θρόνους δυναστῶν. Ἀκούσατε οὖν, βασιλεῖς, καὶ σύνετε· μάθετε δικασταὶ περάτων γῆς. Ἐνωτίσασθε οἱ κρατοῦντες πλήθους καὶ γεγαυρωμένοι ἐπὶ ὄχλοις ἐθνῶν · ὅτι ἐδόθη παρὰ Κυρίου ἡ κράτησις ὑμῖν καὶ ἡ δυναστεία παρὰ Ὑψίστου.

 

Σοφίας Σολομῶντος τὸ ἀνάγνωσμα.

 

Δίκαιος ἐὰν φθάσῃ τελευτῆσαι, ἐν ἀναπαύσει ἔσται. Γῆρας γὰρ τίμιον οὐ τὸ πολυχρόνιον, οὐδὲ ἀριθμῷ ἐτῶν μεμέτρηται. Πολιὰ δέ ἐστι φρόνησις ἀνθρώποις · καὶ ἡλικία γήρως, βίος ἀκηλίδωτος. Εὐάρεστος Θεῷ γενόμενος ἠγαπήθη · καὶ ζῶν μεταξὺ ἁμαρτωλῶν μετετέθη. Ἡρπάγη, μὴ κακία ἀλλάξῃ σύνεσιν αὐτοῦ ἤ δόλος ἀπατήσῃ ψυχὴν αὐτοῦ · βασκανία γὰρ φαυλότητος ἀμαυροῖ τὰ καλά, καὶ ῥεμβασμὸς ἐπιθυμίας μεταλλεύει νοῦν ἄκακον. Τελειωθεὶς ἐν ὀλίγῳ ἐπλήρωσε χρόνους μακρούς · ἀρεστὴ γὰρ ἦν Κυρίῳ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ· διὰ τοῦτο ἔσπευσεν ἐκ μέσου πονηρίας. Οἱ δὲ λαοὶ ἰδόντες καὶ μὴ νοήσαντες, μηδὲ θέντες ἐπὶ διανοίᾳ τὸ τοιοῦτον, ὅτι χάρις καὶ ἔλεος ἐν τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ καὶ ἐπισκοπὴ ἐν τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ.

 

 

ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΙΤΗΝ

 

Ψάλλομεν πρῶτον τὸ Ἰδιόμελον τοῦ Ἁγίου τοῦ Ναοῦ,

καὶ εἶτα παρόντα Ἰδιόμελα τοῦ Ὁσίου.

 

Ἦχος α´.

 

Εὐφραίνου ἡ Μεγίστη Μονὴ Βατοπαιδίου, ὅτι φαιδρῶς ὡς Ὅσιον ὑποδέχῃ σήμερον ἐκ Ρωσίας ἐπανάγοντα, ὃν τὸ πάλαι ὡς διδάσκαλον σοφὸν ταύτῃ ἐξαπέστειλας. Καὶ τῶν δραγμάτων τὴν πληθὺν τούτου ἐν χερσὶ κατέχουσα, τῷ Κυρίῳ βόησον· εὐλογημένος εἶ Φιλάνθρωπε, ὁ τὴν πολυτεκνίαν μου ἐπευλογήσας, καὶ χαρισάμενος τῇ ποίμνῃ μου μέγιστον εὐχέτην, Μάξιμον τὸν θεόσοφον.

 

Ἦχος β´.

 

Τὴν ἐκ περιουσίας τῆς γνώσεως παῤῥησίαν κεκτημένος Μάξιμε, ἀνδρικῶς καθώρμησας ἀνελεῖν τῶν προλήψεων τὰ δύσπτωτα ὀχυρώματα· ὅθεν τοῖς σοφοῖς σου λόγοις καὶ ταῖς θεοπνεύστοις σου συγγραφαῖς, πάντα λίθον ἐκίνησας εἰς ἀποκάθαρσιν τοῦ ἤθους καὶ τῶν δογμάτων· διὸ τῷ Κυρίῳ εὐαρεστήσας, πρέσβευε δεόμεθα τοῦ τηρεῖν ἡμᾶς ἐν ἀμφοτέροις τὴν καθαρότητα.

 

Ἦχος γ´.

ποστολικῶς ἐν Ρωσίᾳ ἐκδαπανηθείς, τοῖς Ἀποστόλοις διὰ τῶν δεσμῶν καὶ τῆς εἱρκτῆς συνημιλλήθης πάτερ Μάξιμε. Οὐ γὰρ οἶδε τὸ συμφέρον ἡ σκοτώδης δεισιδαιμονία· ὅθεν τῷ φωτὶ τοῦ Χριστοῦ συγκραθεὶς ἐν πολυετεῖ ὑπομονῇ, νικητὴς τροπαιοῦχος ἀνεδείχθης, Χριστὸν ἐξαιτούμενος ὑπὲρ τῶν πίστει συμμοναστῶν τιμώντων σε.

 

Ἦχος δ´.

Τὸν τοῦ Δαβὶδ ἱερὸν Ψαλτῆρα ὑπεραγαπήσας, ἐν πράξει τούτου τὰ λόγια ἐτήρησας τὰ λέγοντα· ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέσχέ μοι, καὶ ταῦτα ἐν τῇ ζοφώδει φυλακῇ ἀναμηρυκάζων, κατεγλύκανας Μάξιμε, τὸ πικρὸν τῆς ἐξ ἀγνωμοσύνης συμβάσεως. Πᾶς γὰρ ὁ ὑπομένων σωθήσεται καὶ τῷ Χριστῷ ὁμοιωθήσεται, ὑπὲρ Οὗ ἀδίκως πάσχει. Ὅθεν τῆς ὁμολογίας τὸ στέφος νῦν κατέχων, μνήσθητι καὶ ἡμῶν τῶν τιμώντων σε τὰ λείψανα, Πάτερ ὡς φιλάδελφος.

 

Δόξα. Ἦχος πλ.α´.

ς ὄρος πῖον τοῦ Θεοῦ ἐλιπάνθης ταῖς προχοαῖς τοῦ Πνεύματος, Μάξιμε μακάριε. Καὶ ὅλος ἀνακραθεὶς τῇ χάριτι διὰ τῆς ἐν ὑπομονῇ καρτερίας, ἡγιάσθης ὡς ὁμολογητὴς τῆς ἀληθείας Χριστοῦ. Ὅθεν τῆς Χάριτος μεταδοθείσης τοῖς λειψάνοις σου, πάντες ἁγιαζόμεθα τῇ προσκυνήσει τούτων, ἐξαιρέτως δὲ ἡ σεβασμία σου Μετάνοια, ἣν κατάρδευσον πλουσίως τῶν πρεσβειῶν σου ταῖς εὐγνώμοσιν ἐκχύσεσι.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Μακαρίζομέν σε, Θεοτόκε Παρθένε, καὶ δοξάζομέν σε οἱ πιστοὶ κατὰ χρέος, τὴν πόλιν τὴν ἄσειστον, τὸ τεῖχος τὸ ἄῤῥηκτον, τὴν ἀῤῥαγῆ προ­στασίαν, καὶ καταφυγὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

 

ΕΙΣ ΤΟΝ ΣΤΙΧΟΝ.

 

Προσόμοια στιχηρά.

 

Ἦχος πλ. α´. Χαίροις ἀσκητικῶν. (Γ. Ἰωσήφ)

Χαίροις τῆς ἱερᾶς σου Μονῆς, στέφανος ὄντως ἔπαινός τε καὶ καύχημα, καὶ θεία παραμυθία, τῶν ἐν αὐτῇ μαθητῶν, οὓς διδάσκεις πάτερ ἐκ τοῦ βίου σου, συνέσει κοσμούμενος, ἀρετῶν καταγώγιον, πρᾷος τῷ ὄντι, καὶ εὐθὺς τὴν προαίρεσιν, τοῖς αἰτοῦσί σε, τὰ σωτήρια ἔλεγες· Μάξιμε καρτερώτατε, οὐράνιε ἄνθρωπε, ὀρθοδοξίας ὁ στῦλος, τῶν εὐσεβῶν κήρυξ γέγονας, παιδεύων διδάσκων, καὶ πρός θείαν πολιτείαν καθοδηγῶν αὐτούς.

 

Στίχ. Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέσχε μοι, καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς μου.

χων τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, διαφερόντως τῶν παθῶν αὐτοκράτορα, ἐπέβης ἀνεπιστρέπτῳ, τῇ προαιρέσει ὀρθῶς, θείᾳ θεωρίᾳ διὰ πράξεως, θεολόγος θεόληπτος, μυστογράφος σοφώτατος, πυρίνη γλῶσσα, τὰς αἱρέσεις φλογίζουσα, ὥσπερ μάχαιρα, ὀξυτάτη καὶ δίστομος, πλάνας τὰς ἐκ τῆς Δύσεως, ἀνέτρεψας λόγοις σου, Μάξιμε θείων δογμάτων, ἡ ἀκριβὴς ἀναστήλωσις· Χριστὸν καταπέμψαι, ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν δυσώπει, τὸ μέγα ἔλεος.

 

Στίχ. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου καὶ κατεύθυνε τὰ διαβήματά μου.

Χαίροις τὸ τῆς σοφίας σεπτόν, καὶ Θείου Πνεύματος ἁγνὸν καταγώγιον, ἡ κλῖμαξ ἣν εἶδε τότε, ὁ Ἰακὼβ ἀρετῶν, ἃς ἐκτήσω πάτερ ἱερώτατε· ἀγάπην τὴν κρείττονα, πρὸς Θεὸν συνεπλήρωσας, καὶ τὸν πλησίον, πρὸ σαὐτοῦ σὺ τετίμηκας, τοῖς ποθοῦσι δέ, τὸν Χριστὸν πόθῳ ἔδειξας. Μάξιμε ἱερώτατε, φωτίζων τοῖς λόγοις σου, τὰς ἐκκλησίας στηρίζων, καὶ τῶν ἠθῶν τὴν ὀρθότητα, σφραγίσας τοῖς πόνοις, ὡς ἀπόστολός τις ἄλλος, τὴν μαρτυρίαν σου.

 

Δόξα. Ἦχος πλ. β´.

σιε πάτερ, τοῦ Παρακλήτου φωτὶ ἐλλαμφθείς, ποταμοὺς ὑδάτων ζωῆς ἀνέβλυσας, καὶ διψῶντας λαοὺς ἐνδείᾳ τηκομένους, εἰς λειμῶνας χλοηφόρους μετέβαλες· τὰ ἤθη δὲ τούτων ἀναπλάσας, λαὸν Κυρίου αὐτούς ἀνέδειξας. Ἀποστόλων καὶ μαρτύρων κοινωνήσας τοῖς ἄθλοις, ὁμολογίᾳ τὸν βίον σου ἐσφράγισας, καὶ νῦν ἐν οὐρανοῖς τοὺς μισθούς ἀπολαύων, μέμνησο καὶ ἡμῶν, Μάξιμε πανθαύμαστε, τῶν δεξαμένων σήμερον, τὰ πάνσεπτά σου λείψανα.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

ποιητὴς καὶ Λυτρωτής μου Πά­ναγνε, Χριστὸς ὁ Κύριος, ἐκ τῆς σῆς νη­δύος προελθών, ἐμὲ ἐνδυσάμενος, τῆς πρῴην κατάρας, τὸν Ἀ­δὰμ ἠλευ­θέ­ρωσε. Διό σοι Πάναγνε, ὡς τοῦ Θε­οῦ Μητρί τε, καὶ Παρθέ­νῳ ἀληθῶς, βοῶμεν ἀσιγήτως τό, Χαῖρε, τοῦ Ἀγ­γέλου· Χαῖρε Δέ­σποι­να, προστασία καὶ σκέπη, καὶ σωτηρία τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

 

«Νῦν ἀπολύεις…», τὸ Τρισάγιον καὶ τὰ
Ἀπολυτίκια.

Τῆς μνήμης. Ἦχος δ´. Ταχὺ προκατάλαβε. (Γ. Ἰωσήφ)

σκήσει τὸ πρότερον, παιδαγωγήσας σαυτόν, ἐν ὄρει τοῦ Ἄθωνος, καὶ νεκρωθεὶς τῷ Θεῷ, τὸν κόσμον κατέλαβες· μέγας φανεὶς παμμάκαρ, ἰσαπόστολος νέος, ἔστρεψας πλανωμένους, εἰς ὁδοὺς τοῦ Κυρίου, διὸ θεόφρον Μάξιμε, ἡμῶν μνημόνευε.

Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Τὸ ἀπ᾿ αἰῶνος ἀπόκρυφον, καὶ Ἀγγέλοις ἄγνωστον μυστήριον· διὰ σοῦ Θεοτόκε τοῖς ἐπὶ γῆς πεφανέρωται, Θεὸς ἐν ἀσυγχύτῳ ἑνώσει σαρκούμενος, καὶ Σταυρὸν ἑκουσίως ὑπὲρ ἡμῶν καταδεξάμενος, δι᾿ οὗ ἀναστήσας τὸν πρωτόπλαστον, ἔσωσεν ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

 

Τῆς ἀνακομιδῆς. Ἦχος γ´. Τὴν ὡραιότητα.

Σεπτῶν λειψάνων σου, τὴν ἀνακόμισιν, ὅσιε Μάξιμε, τελοῦντες σήμερον, ἁγιαζόμεθα ψυχάς, καὶ σώματα προσκυνοῦντες, ταῦτα ὡς τοῦ Πνεύματος, τοῦ Ἁγίου σκηνώματα, καὶ παρακαλοῦμέν σε, Βατοπαίδιον φύλαττε, ἐκ πάσης προσβολῆς τοῦ βελίαρ, ἀδιαλώβητον μακάριε.

Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Σὲ τὴν μεσιτεύσασαν τὴν σωτηρίαν τοῦ γένους ἡμῶν, ἀνυμνοῦμεν Θεοτόκε Παρθένε· ἐν τῇ σαρκὶ γὰρ τῇ ἐκ σοῦ προσληφθείσῃ, ὁ Υἱός σου καὶ Θεὸς ἡμῶν, τὸ διὰ Σταυροῦ καταδεξάμενος πάθος, ἐλυτρώσατο ἡμᾶς ἐκ φθορᾶς ὡς φιλάνθρωπος.

 

Ἕτερον. Ἦχος πλ.α´. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τῶν σεπτῶν σου λειψάνων τὴν ἀνακόμισιν, ἑορτάζοντες Μάξιμε παμμακάριστε, τοὺς ἀγῶνας τοὺς πολλοὺς ἀνευφημοῦμέν σου, καὶ δεόμεθα πιστῶς, Βατοπαιδίου οἰκισταί· τὴν Μάνδραν σου ταύτην Πάτερ, κατευλογῶν ταῖς εὐχαῖς σου, μὴ διαλείπῃς πρὸς τὸν Κύριον.

Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Χαῖρε πύλη Κυρίου ἡ ἀδιόδευτος· χαῖρε τεῖχος καὶ σκέπη τῶν προστρεχόντων εἰς σὲ· χαῖρε ἀχείμαστε λιμὴν καὶ ἀπειρόγαμε, ἡ τεκοῦσα ἐν σαρκί, τὸν Ποιητήν σου καὶ Θεόν, πρεσβεύουσα μὴ ἐλλείπῃς, ὑπὲρ τῶν ἀνυμνούντων, καὶ προσκυνούντων τὸν τόκον σου.

 

 

 

 

ΕΝ ΤΩ ΟΡΘΡΩ

 

Μετὰ τὴν Α´ στιχολογίαν· Κάθισμα.

Ἦχος δ´. Ταχὺ προκατάλαβε. (Γ. Ἰωσήφ)

Δεσμοῖς προσωμίλησας, καὶ φυλακαῖς ζοφεραῖς, ὡς φύλαξ καὶ πρόβολος, τῶν Ὀρθοδόξων θεσμῶν, θεόσοφε Μάξιμε· ὅθεν καὶ μαρτυρίου, τὸν ἀγῶνα ἀνύσας, ὤφθης Ὁσιομάρτυς, εὐκλεὴς τοῦ Σωτῆρος, αἰτούμενος ἡμῖν, φῶς θεῖον καὶ ἔλεος.

 

Δόξα. Καὶ νῦν. Τῆς Θεοτόκου Παραμυθίας. Ὅμοιον.

σεὶ εὐσυμπάθητος, Παραμυθία κλεινή, διάσωσον ἅπαντας, ἐξ ἀδοκήτων δεινῶν, καὶ βλάβης τοῦ ὄφεως, σοῦ τοὺς ἀσπαζομένους, τὴν ἁγίαν εἰκόνα, πόθῳ καὶ τὰς λιτάς σου, ἐκζητοῦντας πρὸς Κτίστην, καὶ μόνον Ζωοδότην ἡμῶν, ὅν ἐσωμάτωσας.

 

Μετὰ τὴν Β´ στιχολογίαν· Κάθισμα.

Ἦχος δ´. Κατεπλάγη Ἰωσήφ. (Γ. Ἰωσήφ)

πετάγης τῷ Θεῷ καὶ ὑπετάγη σοι σοφέ, σαρκὸς τὰ πάθη καὶ ὁ νοῦς, τῆς ἀπαθείας τῷ φωτί, τῇ θεωρίᾳ τοῦ κρείττονος κατελάμφθη· σοφίᾳ παιδευ­θείς, τὰ θεῖα πάσχων λαλεῖς· καὶ γέγονας ποιμήν, σῴζων ἐκ πλάνης λαούς, Πνεύματος ὤφθης σεπτὸν δοχεῖον, τοῦ ἀπροσίτου καὶ θείου φωτός. Μάξιμε πάτερ, τῶν σὲ τιμώντων, μέμνησο παμμακάριστε.

 

Δόξα. Καὶ νῦν. Τῆς Θεοτόκου Παραμυθίας. Ὅμοιον.

Παραμύθιον ἡμῶν, καὶ καταφύγιον θερμόν, καὶ προστάτις ἀσφαλής, ὡς τετοκυῖα τὸν Χριστόν, ἡμῶν Παρθένε πέλεις ἐν ἀληθεία, ὅθεν εὐλαβῶς, ἀναβοῶμέν σοι· φύλαττε ἀεί, ταύτην τὴν Μάνδραν σου, ἣ τῇ σεπτῇ σου εἰκόνι ἀγάλλεται, Παραμυθία καὶ τέρπεται, καὶ δίδου ταύτῃ, ὑψόθεν Κόρη, τὰς μητρικὰς χορηγίας σου.

 

Μετὰ τὸν Πολυέλεον· Κάθισμα.

Ἦχος πλ.δ´. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.

ς πολύτιμον κόσμον ἡ σὴ Μονή, τῶν λειψάνων σου θήκην καταπλουτεῖ, τιμῶσα τοὺς ἄθλους σου, ἐν Ρωσίᾳ μακάριε, σωτηρίαν πᾶσιν, ἀεὶ τοὺς παρέ­χοντας, καὶ καρδίας πάντων, πιστῶν ἐκκαθαίροντας· ὅθεν συνελθόντες, τὴν ἁγίαν σου μνήμην, τελοῦμεν γηθόμενοι, τὸν Χριστὸν μεγαλύνοντες· τῆς Μονῆς σου ἀγλάϊσμα, πρέσβευε τῷ μόνῳ Θεῷ, τῶν πταισμάτων, ἄφεσιν δωρήσασθαι, συμμονασταῖς σου τιμῶσι, τοὺς θείους ἀγῶνάς σου.

 

Δόξα. Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὅμοιον.

Θεοτόκε Παρθένε τὴν σὴν Μονήν, ἐν ᾗ τύπους εἰκόνων σου ἱερῶν, τιμῶμεν περίσκεπε, μητρικῇ προστασίᾳ σου, μονασταῖς διδοῦσα, ἀγάπην ἀσκήσεως, καὶ ψυχαῖς ἐμβάλλουσα, Υἱοῦ σου ἀγάπησιν, ἵνα τὰς καρδίας, καθαιρό­μενοι Κόρη, ὀψώμεθα πώποτε, δόξαν Τούτου τὴν ἄφθιτον, καὶ συστάσεως τύχωμεν, ὡς ὧδε οἱ ἀσκήσαντες πρίν, ἐν οἷς πέλει καὶ Μάξιμος Δέσποινα, οὗ λειψάνων τιμῶμεν, φαιδρὰν ἀνακόμισιν.

 

Εἶτα οἱ Ἀναβαθμοί·

τὸ Α´ ἀντίφωνον τοῦ δ´ ἦχου. «κ νεότητός μου…»

 

Προκείμενον.

πομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον καὶ προσέσχε μοι, καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς μου.

Στίχ. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου καὶ κατεύθυνε τὰ διαβήματά μου.

 

Πᾶσα πνοή.

Τὸ Εὐαγγέλιον· τὸ ὁσιακὸν τῆς ε´ Δεκεμβρίου.

Ὁ Ν´.

Δόξα. Ταῖς τοῦ σοῦ Ὁσίου.

Καὶ νῦν. Ταῖς τῆς Θεοτόκου.

 

Ἰδιόμελον. Ἦχος πλ. β´.

Στίχ. Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με ὁ Θεός κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου, ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.

 

ς θησαυρὸν πολυτελῆ, ἡ Βατοπαιδίου σήμερον, περιχαρῶς λαμβάνει ἀπὸ Ρωσίας, τὰ θεοφόρα σου λείψανα πάτερ Μάξιμε, καὶ μητρικῶς πανηγυρίζουσα τῷ Δεσπότῃ βοᾷ· δόξα σοι Κύριε, ὁ εὐλογήσας προσέτι τὴν ἁγιότεκνον καρπογονίαν μου.

 

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

 

Πρῶτον ψάλλεται εἷς Κανὼν τῆς Θεοτόκου, εἶτα·

Ὁ παρὼν τοῦ Ἁγίου Μαξίμου, Ποίημα Γέροντος Ἰωσήφ, οὗ ἡ ἀκροστιχίς:

«Βατοπαιδίου Μάξιμον κλεινὸν γεραίρω. Ἰωσήφ».

ᾨδὴ α´.

Ἦχος πλ.δ´. Ἁρματηλάτην Φαραώ.

Βεβαρημένον τοῖς πολλοῖς μου πταίσμασι, τὸν νοῦν Φιλάνθρωπε, φώτισον καὶ λῦσον, τὴν ἐμὴν διάνοιαν, ὅπως ὑμνήσω Μάξιμον, τὸν σὸν δοῦλον ἀξίως, καὶ τὸν αὐτοῦ μέγαν ἔπαινον, πλέξω εὐφροσύνως γηθόμενος.

 

ρματηλάτην τὸν ἐχθρὸν κατέτρωσε, τὸν νοητὸν Φαραώ, νεανικῶς τοῦτον ἄρδην ἐξεφαύλισε· τὴν γὰρ ἠθῶν σεμνότητα, τοὺς λαοὺς κατηχήσας, τῆς εὐσεβείας τοῖς δόγμασι, Μάξιμος ὁ θεῖος ἐπαίδευσε.

 

Ταῖς φωτοβόλοις ἀρεταῖς κοσμούμενος, ὡς πανοπλίαν Χριστοῦ, ὁλολαμπὴς ἄλλος, ἀνεφάνης ἥλιος, καταφωτίζων Ὅσιε, τοὺς λαοὺς διδαχαῖς σου, καὶ τῶν αἱρέσεων πρόῤῥιζον, πᾶσαν τὴν ἀπάτην ἀνέσπασας.

 

Οἱ τῆς Μονῆς σου ἀδελφοὶ τιμῶσί σου, τὴν μνήμην Μάξιμε, καὶ ἐνθέου βίου, τρόπαια κηρύττουσι, καὶ τὴν ἀνδρείαν κάθειρξιν· ἐν φυλακῇ γὰρ ζοφώδῃ, δεκαετῆς ἤνυσας, ὥσπερ τις Ἰὼβ καρτερώτατε.

 

Θεοτοκίον.

Πρὸς σὲ τὴν σπλάγχνοις δεξαμένην Ἄχραντε, τὸ πῦρ τὸ ἄστεκτον, νῦν ἐκβοῶ πίστει, τῆς γεέννης ρῦσαί με, καὶ τῆς ἀποκειμένης μοι, διὰ πλῆθος πταισμάτων, κολάσεως ἐλευθέρωσον, σοῦ ταῖς μητρικαῖς παρακλήσεσιν.

 

Ἕτερος, Κανὼν ὑπόθεσιν ἔχων τὴν ἐπανακομιδὴν τῶν τιμίων λειψάνων τοῦ Ὁσίου, οὗ ἡ ἀκροστιχίς:

«Ἐπάνοδον μέλπω τῶν λειψάνων Μαξίμου. Ἀ(θανάσιος)».

ᾨδὴ α´.

Ἦχος δ´. Ἀνοίξω τὸ στόμά μου.

Εὐφραίνεται σήμερον, ἡ Ἱερά σου Μετάνοια, πανέντιμε Μάξιμε, σεπτά σου λείψανα, ὡς μυρίολβον, ἐκδεχομένη πλοῦτον, καὶ ᾄδει γεραίρουσα, σοῦ τὰ θαυμάσια.

 

Πατέρων ἰσότιμος, καὶ ἀποστόλων ἰσάξιος, ἐδείχθης τῷ βίῳ σου, Μάξιμε ἔνδοξε, καὶ ἀπείληφας, τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν, δι᾿ ἧς κατεφώτισας, πλάνῃ καθεύδοντας.

 

σκήσας ἐν Ἄθωνι, σοφίαν κόσμου ἀπέῤῥιψας, σοφίαν ἑλόμενος, τὴν ἐκ τῆς πράξεως, δι᾿ ὃ γέγονας, διδάσκαλος θεόφρων, καὶ δόγμα ὀρθόδοξον, γνώσει ἐστήριξας.

 

Θεοτοκίον.

Νοός μου ἠμαύρωται, τὸ ὀπτικὸν Παναμώμητε, καὶ σκότει βεβάρυμμαι, ἐξ ἀμελείας μου, μὴ δυνάμενος, βαδίζειν τοῦ Κυρίου, ὁδὸν τὴν θεόσῳστον, ὅθεν με φώτισον.

 

Καταβασία.

Ἀνοίξω τὸ στόμα μου καὶ πληρωθήσεται Πνεύματος καὶ λόγον ἐρεύξομαι τῇ βασιλίδι Μητρί, καὶ ὀφθήσομαι φαιδρῶς πανηγηρίζων, καὶ ᾄσω γηθόμενος ταύτης τὰ θαύματα.

 

 

ᾨδὴ γ´.

Πρῶτος Κανών. Ὁ στερεώσας κατ᾿ ἀρχάς.

νακαθάρας σου τὸν νοῦν, ἐν πράξει καὶ θεωρίᾳ, θεολόγος ὄντως Πάτερ ἐγένου, καὶ διδάγματα σοφά, συγγράφων διετέλεσας, καὶ ἐκκλησίας κόσμος, λαμπρὸς ἐδείχθης μακάριε.

 

χνηλατῶν πάσῃ σπουδῇ, τοῖς βήμασι τῶν πατέρων, μιμητὴς τούτων ἐδείχθης θεόφρον, καὶ ἐπ᾿ ὤμων τὸν Σταυρόν, ὁδὸν στενὴν διήνυσας, καὶ νῦν γῆν τῶν πρᾳέων, σὺν τούτοις Μάξιμε εἴληφας.

 

Δοκιμασθεὶς ὥσπερ χρυσός, ἐν τῇ καμίνῳ τῶν πόνων, νικητὴς τροπαιοφόρος ἐγένου, εὐσεβείας προφανῶς, τῷ ζήλῳ πυρπολούμενος, ἐπινικίοις ψάλλων, ᾠδαῖς τῷ σὲ χαριτώσαντι.

 

σχὺν σὺ πάτερ εἰληφώς, καὶ ζήλῳ πεπυρσευμένος, τὰς κιβδήλους διδαχὰς τῶν ἀφρόνων, διεσκέδασας ὀρθῶς, διδασκαλίαις Μάξιμε, τὴν γὰρ Θεοῦ Σοφίαν, πανόσιε κατεπλούτησας.

 

Θεοτοκίον.

συναΐδιος Πατρί, καὶ Πνεύματι Θεὸς Λόγος, ἀναπλᾶσαι βουληθεὶς τὸν γενάρχην, καθ᾿ ὑπόστασιν σαρκί, ἐν σοὶ Ἁγνὴ συνείληπται, ἁγιωτέραν πάντων, σὲ Θεομῆτορ εὑράμενος.

 

Ἕτερος. Τοὺς σοὺς ὑμνολόγους.

νοῦς σου ἐγένετο δοχεῖον, τῶν θείων ἐλλάμψεων σοφέ, δι᾿ ὧν τὰ βάθη ἔγνωκας, τοῦ Πνεύματος καὶ ἄριστα, γραφῶν ἐπανεστήλωσας, τὰ ἐξ ἀγνοίας εἰσφρύσαντα.

 

Δοξάριον ῥίψας διαῤῥέον, τὴν δόξαν ἐσκόπεις τοῦ Θεοῦ, ὦ Μάξιμε θεόσοφε, δι᾿ ὃ καὶ τὴν ἀλήθειαν, διὰ τὸ ἀνθρωπάρεσκον, πρὸ ἰσχυρῶν οὐκ ἐμείωσας.

 

Οἱ σκότει προλήψεων βιοῦντες, οὐκ ἔφερον βλέπειν σου τὸ φῶς, ἀλλὰ τῷ βέλει ἔτρωσαν, τοῦ φθόνου πάτερ Μάξιμε, καὶ κατὰ σοῦ εἰργάσαντο, πλεῖστα δεινὰ οἱ ταλαίπωροι.

 

Θεοτοκίον.

Ναὸς γενομένη Θεοῦ Λόγου, ναόν με ἀπέργασαι Ἁγνή, Αὐτοῦ ταῖς ἱκεσίαις σου, ἐν ᾧ θύειν ἀξίωσον, τὰ ἀμαυροῦντα πάθη μου, καὶ τοῦ Θεοῦ με χωρίζοντα.

 

Καταβασία.

Τοὺς σοὺς ὑμνολόγους Θεοτόκε, ὡς ζῶσα καὶ ἄφθονος πηγή, θίασον συγ­κροτήσαντας, πνευματικὸν στερέωσον, καὶ ἐν τῇ θείᾳ δόξῃ σου, στεφάνων δόξης ἀξίωσον.

 

Ἀπὸ γ΄ ὠδῆς, Κάθισμα τοῦ Ἁγίου.

Ἦχος δ´. Ταχὺ προκατάλαβε. (Γ. Ἰωσήφ)

Τῆς θείας λαμπρότητος, καταυγασθεὶς τῷ φωτί, τὸ σκότος ἀπήλασας, τῶν ὀλεθρίων παθῶν, πατὴρ ἡμῶν Μάξιμε· ἔφθασας ἀπαθείας, περιπόθητον ὕψος, δόξης ἀδιαδόχου, ἐπαξίως μετέχων, σκηνώσας εἰς ἄδυτον φῶς, τῆς βασιλείας Χριστοῦ.

 

Δόξα. Τῆς Ἀνακομιδῆς. Ὅμοιον.

Λειψάνων τὴν θήκην σου, περιχαρῶς μονασταί, καὶ πόθῳ τῷ ζέοντι κατασπαζόμεθα, Μονῆς ἡμῶν καύχημα, ὅπως λάβωμεν χάριν, ἐν τοῦ βίου ἀσκήσει, καὶ τῷ Χριστῷ ὀφθῶμεν, εὐωδέστατα σκεύη, ὡς σὺ μακαριώτατε, Μάξιμε γέγονας.

 

Καὶ νῦν. Τῆς Θεοτόκου Παραμυθίας. Ὅμοιον.

Τὴν ποίμνην σου φύλαττε, θεοκυῆτορ Ἁγνή, ἐκ πάσης ἑκάστοτε, καταδρομῆς ἐχθρικῆς, τῇ σῇ ἀγαθότητι· ἔχοντες γὰρ ὡς τεῖχος, τὴν σεπτήν σου εἰκόνα, ἥνπερ Παραμυθίαν, καταλλήλως καλοῦμεν, πρὸς ταύτην καταφεύγομεν, ἀεὶ καὶ σῳζόμεθα.

 

ᾨδὴ δ´.

Πρῶτος Κανών. Σύ μου ἰσχύς, Κύριε.

πὲρ Χριστοῦ, παθεῖν ἀγάπης ἑλόμενος, ἔξω κόσμου καὶ πατρίδος γέγονας, τὴν ἐμπαθῆ σάρκα καὶ θνητήν, καὶ τὰς κάτω φέρειν, προφάσεις ἀποδυσάμενος, τὸ ὕψος ἀπαθείας, καὶ τῆς θεολογίας, ἀπεκόμισας Μάξιμε χάρισμα.

 

Μάρτυς κλεινός, τῇ προαιρέσει γενόμενος, τῶν μισούντων, μάστιγας ὑπέμεινας, καὶ τὰ δεσμὰ φέρεις καρτερῶν, καὶ εἱρκτὴν ζοφώδη, ἐν ᾗ ἐκ φθόνου σε ᾤκιζων, δοκοῦντές σε κωλύειν, τοῦ κράζειν ἀνενδότως, τῇ δυνάμει σου δόξα Φιλάνθρωπε.

 

νακραθείς, ὅλος ἀγάπῃ τοῦ κτίσαντος, οὐκ ἐπαύσω, τῶν πολλῶν ἀγώνων σου, τὰς ἀμοιβάς, ἔχων κατὰ νοῦν, καὶ μονὰς τὰς πλείστας, ὥσπερ ὁ Κύριος ἔφησεν, διὸ καὶ μέχρι τέλους, διετέλεις κραυγάζων, τῇ δυνάμει σου δόξα Φιλάνθρωπε.

 

Θεοτοκίον.

Ξύλον ζωῆς, ἀθανασίας παράδεισος, ὁ ὡραῖος, Κόρη ἀναδέδειξαι, ἐν ᾧ ζωῆς, καρπὸς φυτευθείς, τοῦ Θεοῦ ὁ Λόγος, κυοφορεῖται καὶ τίκτεται, ὁ πᾶσιν ἀποστάζων ζωηφόρους ἐλπίδας, τοῖς πιστῶς Θεοτόκον φρονοῦσί σε.

 

Ἕτερος. Ὁ καθήμενος ἐν δόξῃ.

Μάξιμε σεπτή σου θήκη, μυρισμοὺς θείου Πνεύματος, πᾶσιν ἀποπνέει, καὶ ψυχὰς στηρίζει εἰς ἄσκησιν, τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου, ὑπὲρ ὧν δεσμά, καθυπέμεινας, ὡς κακοῦργος ὁ πάντη ἀνεύθυνος.

 

ν Μονῇ Βατοπαιδίου, θεῖον Σχῆμα ἀπείληφας, καὶ ἐν ταύτῃ αὖθις, μετὰ χρόνους πλείστους ἐπέστρεψας, συμμοναστὰς ἁγιάζων τοῖς λειψάνοις σου, ἃ ἐν πόθῳ, προσκυνοῦμεν ἀοίδιμε Μάξιμε.

 

Λόγοις θείοις καὶ γραφαῖς σου, τὴν Ρωσίαν κατήρδευσας, ἐκ φιλαδελφίας, καὶ ὑπακοῆς ἀφορμώμενος, ἀλλ᾿ ὁ ἐχθρὸς ἀληθείας σὲ κατέκλεισεν, ἐν καθύγροις, φυλακαῖς τὸν ἀεί που ἐλεύθερον.

 

Θεοτοκίον.

Παναμώμητε δυσώπει, τὸν Υἱόν σου καὶ Κύριον, ὅπως τῶν δεσμῶν με, λύσῃ καὶ χαρίσηται ἄνεσιν, τῇ ταλαιπώρῳ ψυχῇ μου καὶ δωρήσηται, θεῖον ἔλεος, ὡς φιλάνθρωπος ὢν καὶ φιλόψυχος.

 

Καταβασία.

Τὴν ἀνεξιχνίαστον θείαν βουλήν, τῆς ἐκ τῆς Παρθένου σαρκώσεως, σοῦ τοῦ Ὑψίστου, ὁ προφήτης Ἀββακούμ, κατανοῶν ἐκραύγαζε· δόξα τῇ δυνάμει σου Κύριε.

 

ᾨδὴ ε´.

Πρῶτος Κανών. Ἵνα τί με ἀπώσω.

ερεὺς ὥς τις ἄλλος, αἴγλῃ τῇ τοῦ Πνεύματος, Πάτερ ἀπήστραψας, θεολόγῳ γλώσσῃ, εὐσεβείας τὸ μέγα μυστήριον, σκότει ἀγνωσίας, τοὺς ἐκ βοῤῥᾶ λαοὺς φωτίζεις, ἐπιστρέφων ἐκ πλάνης τοῖς λόγοις σου.

 

Μετανοίας τοῖς πόνοις, πάθη καθηράμενος, ναὸς πανέντιμος, ὅλος τοῖς πατρᾶσι μιμητὴς ἐχρημάτισας ὅσιε, ἀρετῶν δοχεῖον, ὅλον σαυτὸν μεταμορφώσας, ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν τῇ χάριτι.

 

ρει θείῳ ἐν Ἄθῳ, πρότερον οἰκήσας ὅσιε Μάξιμε, τοῖς σοφοῖς πατρᾶσι ὑπετάγης φρονίμως μακάριε, καὶ δικαίως ὤφθης, χαρίτων πλήρης τῶν ἐκείνων, καὶ διδάσκεις ἃ πείρᾳ μεμάθηκας.

 

Θεοτοκίον.

Νῦν σε τεῖχος πλουτοῦντες, καὶ τῇ προστασίᾳ σου περιφρουρούμενοι, σῇ δὲ θείᾳ δόξῃ, ἐγκαυχώμενοι σὲ μακαρίζομεν, σὺ γὰρ Παναγία, τὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν πηγάζεις, εὐφροσύνην καὶ τὴν ἀγαλλίασιν.

 

Ἕτερος. Ἐξέστη τὰ σύμπαντα.

ς βρύσις χριστόῤῥειθρος, ἐκβλύζουσι χαρίσματα, Μάξιμε τὰ θεῖα λείψανά σου, διαπιστοῦντα, ὅτι ὁ Κύριος, τοὺς πολυχρονίους διωγμούς, καὶ τὰ σὰ παθήματα, ἀπεδέξατο ὥσπερ θυμίαμα.

 

Τιμῶμεν πολύαθλε, ἀγῶνας τοὺς τιμίους σου, καὶ καταφιλοῦμεν τὰ δεσμά σου, ἀκτημοσύνην, καταγεραίρομεν, καὶ συκοφαντίας τὰς δεινάς, Μάξιμε θαυμάζομεν, δι᾿ ὧν χάριν Κυρίου ἠγόρασας.

 

ραῖος ὁ βίος σου, τὰ ἆθλά σου πανίερα, οἱ ἱδρῶτες ὥσπερ θεῖα μῦρα, τῇ Ἐκκλησίᾳ, Μάξιμε ὤφθησαν, ὅθεν σῶν λειψάνων τὴν σορόν, ἐκ Ρωσίας φέροντες, προσκυνοῦμεν οἱ ὧδε μονάζοντες.

 

Θεοτοκίον.

Νικᾷ σου ἡ δέησις, Δεσπότου τὸ ἀδέκαστον, Δέσποινα Ἁγνὴ Θεοκυῆ­τορ, ὅθεν βοῶμεν· μὴ διαλίπῃς Σεμνή, χεῖρας πρὸς Χριστὸν αἴρειν ἀεί, ἵνα τὸ φιλάνθρωπον, ἐπιδείξῃ Αὐτοῦ τῆς θεότητος.

 

Καταβασία.

Ἐξέστη τὰ σύμπαντα, ἐπὶ τῇ θείᾳ δόξῃ σου, σὺ γὰρ ἀπειρόγαμε Παρθένε, ἔσχες ἐν μήτρᾳ τὸν ἐπὶ πάντων Θεόν, καὶ τέτοκας ἄχρονον Υἱόν, πᾶσι τοῖς ὑμνοῦσί σε, σωτηρίαν βραβεύοντα.

 

ᾨδὴ στ´.

Πρῶτος Κανών. Ἱλάσθητί μοι Σωτήρ.

Καὶ σὺ μονῶν κορωνίς, ἀγάλλου νῦν Βατοπαίδιον, σοῦ ἀνυμνοῦσα υἱοῦ τὰ ἀνδραγαθήματα, ἀσκήσει τὸ πρότερον καὶ ὁμολογίᾳ, τὴν ζωὴν αὐτοῦ σφραγίσαντος.

 

Λιμένος πρίν τοῦ καλοῦ, Βατοπαιδίου τὸ στάδιον, εἰσῆλθες κατρερικῶς καὶ διπλοῦν τὸν στέφανον, ἀπείληφας ὅσιε, τὸν διπλοῦν ἀγῶνα, ἐκτελέσας ἐντελέστατα.

 

Εἰρήνης ὄντως υἱός, ἐφάνης Μάξιμε ὅσιε, κατ᾿ ἄμφω σῶμα καὶ νοῦν, εἰς ἓν ἐνηρμόνισας, καὶ λαοὺς τοῖς ἤθεσι, περιπλανηθέντας ἐπανέφερες τοῖς λόγοις σου.

 

άτρευσον καὶ ἡμῶν, τὰ πάθη Πάτερ καὶ τραύματα, ἃ ὁ ἐχθρὸς πολεμῶν, δολίως ἐργάζεται, καὶ σῷζε τὴν Μάνδραν σου, τῆς ἁγνῆς Παρθένου, τὴν γεραίρουσαν τὴν μνήμην σου.

 

Θεοτοκίον.

Νηδύος ὤφθης ἐκών, ἐξ ἀπειράνδρου γεννώμενος, ὁ ἄσαρκος ὡς Θεός, Χριστὲ σαρκοφόρος δέ, ὡς ἄνθρωπος πέφυκας, οὗ τῆς ἐμφερείας, οἱ πιστοὶ τὸ εἶδος σέβομεν.

 

Ἕτερος. Τὴν θείαν ταύτην.

Ληρώδεις μύθους διέλυσας, καὶ πόῤῥω Ἐκκλησίας ἐδίωξας, ὦ πάτερ Μάξιμε, τὸν καθαρὸν σῖτον λόγοις σου, τῆς πίστεως παρέχων, τοῖς προσιοῦσί σοι.

 

φάνης ἄκμων ἀνάλωτος, τυπτόμενος σφοδρῶς δι᾿ ἀλήθειαν, καὶ ἀνεκαίνισας, ἦθος ὀρθόδοξον Μάξιμε, γενόμενος βιβλίον, ἐκ βίου ἔμφρονος.

 

εὶς τὰ βέλη σου Ὅσιε, τὴν πλάνην ἀληθείᾳ κατέτρωσας, καὶ ἰσαπό­στολος, ἐν τῇ Ρωσίᾳ γεγένησαι, ἐν πᾶσιν Ἀποστόλοις ἰσάζων βίον σου.

 

Θεοτοκίον.

Ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις σε μέλπομεν, οἱ δοῦλοί σου Ἁγνὴ Παναμώμητε, ἐπικαλούμενοι, τὴν μητρικὴν προστασίαν σου, ἐν ὥρᾳ τῆς δευτέρας Χριστοῦ ἐλεύσεως.

 

Καταβασία.

Τὴν θείαν ταύτην καὶ πάντιμον, τελοῦντες ἑορτὴν οἱ θεόφρονες, τῆς Θεομήτορος, δεῦτε τὰς χεῖρας κροτήσωμεν, τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα Θεὸν δοξάζοντες.

 

 

Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ´. Τῇ Ὑπερμάχῳ.

Βατοπαιδίου τὸ ἐξαίρετον χριστόθρεμμα, καὶ ὄρους Ἄθω τὸ πανεύ­ο­σμον ἀγλάϊσμα, θεῖον Μάξιμον τιμήσωμεν ἐπαξίως, τῶν λειψάνων τὴν σορὸν ἀ­νακομίζοντες, ἐκ Ρωσίας ἔνθα πλήθη κατεφώτισε, τούτῳ κράζοντες· Χαί­ροις Μάξιμε μέγιστε.

 

Ὁ Οἶκος.

γγελος ἐκ τοῦ Ἄθω εἰς Ρωσίαν ἐστάλης, τὸ φέγγος ἀληθείας ἐνέγκαι· καὶ ἐν ταύτῃ ὡς ἀπόστολος ἀναφανείς, ὀρθοδόξων δόγμα καὶ τὸ ἦθος ἀνεστήλωσας, διὸ συμμονασταί σου σήμερον ἀνακομίζοντες τὴν θήκην τῶν λειψά­νων σου βοῶμεν ταῦτα·

Χαῖρε δι᾿ οὗ ὁ Ἄθως ἐδοξάσθη,
χαῖρε δι᾿ οὗ ἡ Ρωσία ἐφωτίσθη.

Χαῖρε τῶν πεσόντων δογμάτων ἡ ἀνόρθωσις,
χαῖρε κλονουμένων ἠθῶν ἡ ἀνάστασις.

Χαῖρε μέγας τῆς σοφίας ποταμὸς τῆς θεϊκῆς,
χαῖρε τῆς φιλαδελφίας πλουτισμὸς ἐξ ἀρετῆς.

Χαῖρε ὅτι διδάσκεις ἀκριβείας τὴν γνῶσιν,
χαῖρε ὅτι κηρύττεις ἀληθείας τὴν κτῆσιν.

Χαῖρε δεσμῶν βαστάσας τὴν ἅλυσιν,
χαῖρε εἱρκτῆς ὑπομείνας τὸ ἄδικον.

Χαῖρε δι᾿ οὗ Βατοπαίδιον χαίρει,
χαῖρε δι᾿ ὃν χαρμοσύνως κραυγάζει·

Χαίροις Μάξιμε μέγιστε.

 

Συναξάριον.

  • Τῇ ΙΒ´ τοῦ αὐτοῦ μηνός, ἑορτάζομεν τὴν ἐκ τῆς λαύρας τοῦ Ὁσίου Σεργίου τῆς Ρωσίας εἰς τὴν ἱερὰν Μονὴν τοῦ Βατοπαιδίου με­τακομιδὴν τῶν τιμίων λειψάνων τοῦ Ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Μαξίμου τοῦ Βατο­παιδινοῦ, τοῦ νέου ὁμολογητοῦ, ἐπικληθέντος «Γραικοῦ».

Στίχοι.

Μαξίμου θήκην, Μονὴ Βατοπαιδίου,

Δέχου ἐλθοῦσαν ἐξ Ἁγίας Ρωσίας.

Μεγίστη δέξατο Μονὴ σήμερον Μαξίμ᾿ ὀστέα.

 

  • Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Πρόκλου καὶ Ἱλαρίου.

Στίχοι.

Ἤνεγκε γυμνὸς πυκνὰ ὁ Πρόκλος βέλη·

Ξίφει δὲ Ἱλάριος ἐτμήθη κάραν.

Δωδεκάτῃ βέλος εἷλε Πρόκλον, ξίφος Ἱλάριόν τε.

 

 

  • Ἡ ἁγία Βερονίκη ἡ αἱμοῤῤοοῦσα, ἣν ἰάσατο ὁ Χριστός, ἐν εἰρήνῃ τελειοῦται.

Στίχοι.

Ὅλου νοητῶς δράττεταί σου νῦν, Λόγε,

Ἡ κρασπέδου σου πρὶν μόνου δραξαμένη.

 

  • Ὁ ἅγιος μάρτυς Σεραπίων ὁ νέος πυρὶ τελειοῦται.

Στίχοι.

Πῖόν τι Χριστῷ θῦμα καὶ Σεραπίων,

Χριστοῦ παρ’ ἐχθρῶν εἰς τὸ πῦρ βεβλημένος.

 

  • Μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Ἀνδρέου τοῦ στρατηλάτου, Ἡρακλείου, Φαύστου, Μηνᾶ, καὶ τῆς συνοδίας αὐτῶν.

Στίχοι.

Ὡς ἅρμα αἷμα τετράϊππον εἰς Πόλον

Εὑροῦσα, ἐξώρμησε τετρὰς Μαρτύρων.

 

  • Μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Μάμαντος, πέραν ἐν τῷ Σίγματι.

Στίχοι.

Μάμαντα ἂν δὲ ἀγέραστον παρίδω,

Πῶς ἂν φανείην φίλος εἶναι Μαρτύρων;

 

  • Ὁ ὅσιος πατὴρ ἡμῶν Μιχαὴλ ὁ Μαλεΐνος, ὁ πνευματικὸς πατὴρ καὶ γέρων τοῦ ὁσίου Ἀθα­νασίου τοῦ ἐν τῷ Ἄθω, ἐν εἰρήνῃ τελειοῦται.

Στίχοι.

Ζήσας, Μιχαήλ, ὡς ἄσαρκος ἐν βίῳ,

Ὁμωνύμῳ νῦν συμπαρίστασαι Νόῳ.

 

  • Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Σεραπίωνος, ἐπισκόπου τοῦ Βλαδιμίρ.

Στίχοι.

Σειρᾷ συνήφθη Ποιμένων Σεραπίων,

Οἳ ἐποιμενάρχησαν Θεοῦ σοφίᾳ.

 

  • Μνήμη τοῦ ὁσίου Ἀρσενίου τοῦ διὰ Χριστὸν Σαλοῦ, τοῦ ἐν Νόβγκοροντ.

Στίχοι.

Ἄρσιν ποιοῦσιν ψυχοπομποὶ Κυρίου,

Ψυχὴν αἴροντες Κυρίῳ Ἀρσενίου.

 

  • Μνήμη τοῦ ὁσίου Σίμωνος, ἡγουμένου τῆς Μονῆς Βολόμσκ.

Στίχοι.

Σίμωνος ἔχων τὸν ζῆλον ἀποστόλου,

Σίμων τῷ Θεῷ εὐαρεστεῖ ὁσίως.

 

Ταῖς τῶν σῶν Ἁγίων πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

 

 

ᾨδὴ ζ´.

Πρῶτος Κανών. Παῖδες Ἑβραίων.

ρους ἐπέβης θεωρίας, Μάξιμε θεόφρον τῇ σπουδῇ σου, καὶ ὑψώσεις Θεοῦ, ἀνέλαβες κραυγάζων, εὐλογητὸς εἶ Κύριε, ὁ Θεὸς εἰς τοὺς αἰῶνας.

 

Νέμοις τοῖς πόθῳ σου τελοῦσι, τὰ μνημόσυνα συγγνώμην θεῖε πάτερ, τοὺς ὑμνοῦντας δὲ νῦν, φώτισον μελῳδοῦντας, εὐλογητὸς εἶ Κύριε, ὁ Θεὸς εἰς τοὺς αἰῶνας.

 

Γένους ποτὲ τοῦ φωτισθέντος, πάτερ μνήσθητι καὶ πρέσβευε σωθῆναι, ἐξ ἀθέων δεινῶς, κρατούντων ἐν τῇ χῶρᾳ, καὶ κωλυόντων ψάλλειν νῦν· ὁ Θεὸς εὐλογητὸς εἶ.

 

Θεοτοκίον.

ν ταῖς ζάλαις ἐφεῦρόν σε λιμένα, ἐν ταῖς λύπαις χαρὰν καὶ εὐφροσύνην, καὶ ἐν ταῖς νόσοις ταχινὴν βοήθειαν, καὶ ἐν τοῖς κινδύνοις, ῥύστιν καὶ προστάτιν, ἐν τοῖς πειρατηρίοις.

 

Ἕτερος. Οὐκ ἐλάτρευσαν.

πεκάθηρας, Γραφὰς ὦ πάτερ Μάξιμε, θείᾳ σοφίᾳ σου, ἀλλ᾿ ὁ ἐχθρὸς τῶν ψυχῶν, μὴ φέρων ὠφέλειαν, τῶν εὐλαβῶν κατὰ σοῦ, ἐπεγείρεται, καὶ πειρασμοῖς παντοίοις σε, ὁ ἀνόητος ἐμβάλλει.

 

Νοῦν κρατήσας, εἰς τὰ Χριστοῦ παθήματα, οὐκ ἐδειλίασας, ἐν φυλακῇ δεσμευθείς, ἀδίκως ὡς πάσχων γάρ, Αὐτῷ ὡμοίωσαι, ὅθεν Μάξιμε, ὁμολογίας εἴληφας, καὶ ἀθλήσεως τὸ στέφος.

 

ραιώθησαν, οἱ πόδες σου τρισόλβιε, ὅτι ἐδέθησαν, ἐν ξύλῳ διὰ Χριστόν, διὸ ἡμεῖς Μάξιμε, κατασπαζόμενοι, τούτους πλείονα, λαμβάνομεν χαρίσματα, καὶ δοξάζομεν Δεσπότην.

 

Θεοτοκίον.

Νέον δεῖξόν με, παλαιωθέντα Δέσποινα, ἐξ ἀμελείας μου, ταῖς πρὸς Υἱόν σου λιταῖς, καὶ μένειν με ἄτρωτον ἐκ τῶν βελῶν τοῦ ἐχθροῦ, καταξίωσον, εὐλογημένη ὅπως σε, εἰς αἰῶνας μεγαλύνω.

 

Καταβασία.

Οὐκ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει οἱ θεόφρονες, παρὰ τὸν Κτίσαντα· ἀλλὰ πυρὸς ἀπειλήν, ἀνδρείως πατήσαντες, χαίροντες ἔψαλλον· ὑπερύμνητε, ὁ τῶν Πατέρων Κύριος, καὶ Θεὸς εὐλογητὸς εἶ.

 

ᾨδὴ η΄.

Πρῶτος Κανών. Τὸν ἐν ὄρει ἁγίῳ.

ητόρων ἐδείχθης κληρονόμος, θεοφθόγγων τῶν θείων Ἀποστόλων, τὴν τούτων ὁδὸν ἐβάδισας προθύμως, γράφων καὶ διδάσκων, τὸν Κύριον ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

 

νέτειλέ σοι πρωίμως θεοφόρε, ἡ τῶν ἄνω θρόνων πάρεδρος σοφία, καὶ οἰκονόμος ἄριστος γεγένησαι, ἄξια μερίζων, πᾶσι τοῖς αἰτοῦσί σε, λύσιν τῶν πταισμάτων, ψυχῶν τε σωτηρίαν.

 

κέτευε Μάξιμε θεόφρον, τῆς Μονῆς σου φυλάττεσθαι ἀτρώτους, ἐχθροῦ προσβολῶν τοὺς ταύτῃ παροικοῦντας, τὴν εὐσεβῆ ὁμήγυριν, Κύριον ὑμνοῦντας καὶ ὑπερυψοῦντας εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

 

εόντων τὸ ἄστατον γνωρίσας, ἀπεῤῥάγης ὢν νέος ἐκ τοῦ κόσμου· σπουδῇ σοφὲ τῆς ἔξωθεν σοφίας, τ᾿ ἄριστα ἐκλέγων, γέγονας δοχεῖον, Θεοῦ ἡγιασμένον.

 

Θεοτοκίον.

φρικτοῦ, Ἰησοῦ μου μυστηρίου, ἐν γαστρὶ πῶς οἰκεῖς Ἀχώρητος ὢν φύσει; πῶς τὴν ἐμὴν ἀτρέπτως σὰρκα ἔλαβες, ἣν θεοῖς δι᾿ οἶκτον; πῶς δὲ τὴν τεκοῦσαν ἁγνεύουσαν φυλάττεις.

 

Ἕτερος. Παῖδας εὐαγεῖς.

Μύρον τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου, λειψάνοις σου κατεκκέχυται ὦ Μάξιμε, ταῦτα κατοσφραίνοντα, τὰς ψυχὰς τιμώντων σε, δεικνὺν καὶ ἐκκαθαίροντα, πάθη δυσέκπλυτα, ὅθεν πάτερ, πλῆσον μύρου Χάριτος, καὶ ἡμᾶς τοὺς πιστῶς σε γεραίροντας.

 

γγελος ἐπώφθη σοι τρισμάκαρ, παράκλησιν μεταδοὺς ἁγίου Πνεύματος, εἰς ἀντικατάστασιν, Θείας Μεταλήψεως, ἣν οἱ δεινοὶ διῶκταί σου φθόνῳ κινούμενοι, ἐπὶ χρόνους, πλείστους ἀπεστέρησαν, τὸν ἀεὶ ἡνωμένον θεότητι.

 

Ξένος ἐγεγόνεις τῆς Μονῆς σου, ὑπείκων προστάγματι ὦ Μάξιμε, καὶ ἐν ξένῃ ᾤκησας, ξένος ὢν τοῖς πράγμασι, τοῦ κόσμου τούτου ὅλον σου, ἔχων τὸ φρόνημα, πρὸς τὴν ἄνω, πολιτείαν ὅσιε, ἧς νυνὶ κληρονόμος γεγένησαι.

 

Θεοτοκίον.

ρις ἡ τοῦ Πνεύματος ὑπάρχεις, ψυχὰς τῶν πιστῶν καταποικίλλουσα, ἀρεταῖς σου Δέσποινα, ὅθεν τὴν δυσείμονα, ψυχήν μου ταῖς ἐλλάμψεσι, τῆς μητρικῆς σου στοργῆς, ἐκ πταισμάτων, τάχος ἀποκάθαρον, καὶ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ ταύτῃ οἴκησον.

 

Καταβασία.

Αἰνοῦμεν εὐλογοῦμεν καὶ προσκυνοῦμεν τὸν Κύριον.

Παῖδας εὐαγεῖς ἐν τῇ καμίνῳ, ὁ τόκος τῆς Θεοτόκου διεσώσατο, τότε μὲν τυπούμενος· νῦν δὲ ἐνεργούμενος, τὴν οἰκουμένην ἅπασαν, ἀγείρει ψάλλουσαν· τὸν Κύριον ὑμνεῖτε τὰ ἔργα, καὶ ὑπερυψοῦτε, εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

 

 

ᾨδὴ θ´.

Πρῶτος Κανών. Ἐξέστη ἐπὶ τούτῳ ὁ οὐρανός.

κέτευε τρισμάκαρ τῆς σῆς Μονῆς, τὸ βασίλειον νῦν ἱεράτευμα, τὸ σεβαστόν, μένειν ἡνωμένον καὶ εὐλαβές, καὶ τὴν ὀρθὴν παράδοσιν, ἥνπερ σὺ ἐχάραξας ἐν αὐτῇ, φυλάσσειν ἄχρι τέλους, Μάξιμε θεοφόρε Βατοπαιδίου ἐγκαλλώπισμα.

 

ραῖός σου ὁ βίος καὶ ἡ σεπτή, ἣν ἐτέλεσας Μάξιμε ἔνθεος, ἀποστολή, ὡς ἱεροκῆρυξ καὶ φωτιστής, τῆς ἀχανοῦς Ῥωσσίδος γῆς, σκότει ἀγνωσίας καὶ μαρασμῷ, ἣν ἔστρεψας εὐχαῖς σου, ὀρθῶν δογμάτων πίστιν καὶ τῶν ἠθῶν πρὸς ἐπανόρθωσιν.

 

Συνέσει καὶ σοφίᾳ πνευματικῇ, ἀνεδείχθης διδάσκαλος ἄριστος, θεολογῶν, καὶ Λατίνων θραύων δεινὴν ὀφρύν· τὰ δὲ πατέρων δόγματα, ῥώμῃ ἀνεκήρυξας καὶ σπουδῇ, τοῦ βίου μαρτυροῦντος· καὶ τῇ ὁμολογίᾳ, ἡ τελευτή σου ἐστεφάνωται.

 

δύνεται αἰσίως ἡ σὴ Μονή, ὡς στεφάνους αὑτῆς τέκνα φέρουσα, περιχαρῶς, Μάξιμε, τὸν Σάββαν τὸν θαυμαστόν, καὶ τὸν κλεινὸν Εὐθύμιον σὺν τῇ δωδεκάδι τῶν Ἀθλητῶν, Γεννάδιον Κοσμᾶν τε, Ἀγάπιον τὸν πάνυ, σὺν Νικοδήμῳ καὶ Νεόφυτον.

 

Θεοτοκίον.

Φθαρεῖσαν τὴν ψυχήν μου κλαίω πικρῶς· ἡ τεκοῦσα Θεὸν ὑπεράγαθον ὡς συμπαθής, ἴασαι καὶ λύτρωσαι τῶν ἀεί, κολαφιζόντων Ἄχραντε, καὶ ἐπεμβαινόντων μοι δυσμενῶν, σῳζόμενός σε ὅπως, προθύμως μεγαλύνω, τῆς σωτηρίας μου τὴν πρόξενον.

 

Ἕτερος. Ἅπας γηγενής.

Μάξιμε κλεινέ, ὡς εὖ ἐπανήγαγες ἐν ἱερᾷ σου Μονῇ! ἧς ἄκων κεχώρισαι, καὶ πλείστους πόνους διὰ τὸν Κύριον, ἐν ξένῃ καθυπέμεινας, ἀλλὰ ἰδοὺ ὁ χειμών, φροῦδος ὤφθη, ἔαρ ἦλθε χόρευε, καὶ εὐφραίνου ἐνταῦθα ὡς ἤθελες.

 

ρος τῆς Ἁγνῆς, σκιρτᾷ ἀγαλλόμενον, σήμερον Μάξιμε, ὅτι σε ἀπείληφε, δεδοξασμένον ἐπαναστρέφοντα, καὶ σὲ συμπαριστάμενον, Ἀθωνιτῶν τῷ χορῷ, βλέπων ᾄδει, ὕμνον ἐπινίκιον, τῷ δοξάσαντι δόξῃ ἀφθάρτῳ σε.

 

μνους καὶ ᾠδάς, ἡ Μάνδρα σου Μάξιμε, προσᾴδει σήμερον, ὃν γὰρ πρώην ἔστειλεν, εἰς τὴν Ρωσίαν σοφὸν διδάσκαλον, ἐκ ταύτης ὑποδέχεται, ὡς ἰσαπόστολον, καὶ λειψάνων, θήκην κατασπάζεται, αἰτουμένη ἁγίας πρεσβείας σου.

 

Θεοτοκίον.

νασσα Ἁγνή, καὶ ἕτερον Μάξιμον ἔχεις ἐν κλήρῳ σου, τὸν ὁμολογήσαντα, Ὀρθοδοξίας τὰ θεῖα δόγματα, καὶ τὴν Ρωσίαν πλήσαντα, διδασκαλίαις σοφαῖς, μεθ᾿ οὗ Μῆτερ, τῷ Κυρίῳ πρέσβευε, καὶ ἡμᾶς μετασχεῖν τῆς θεώσεως.

 

Καταβασία.

Ἅπας γηγενής, σκιρτάτω τῷ πνεύματι, λαμπαδουχούμενος· πανηγυριζέτω δέ, ἀΰλων Νόων φύσις γεραίρουσα, τὰ ἱερὰ θαυμάσια, τῆς Θεομήτορος, καὶ βοάτω· Χαίροις παμμακάριστε, Θεοτόκε Ἁγνὴ Ἀειπάρθενε.

 

Ἐξαποστειλάριον.

Ἦχος β΄. Τοῖς μαθηταῖς συνέλθωμεν.

Βατοπαιδίου γάννυται, ἁγιότοκος λαύρα, καὶ θήκην τῶν λειψάνων σου, ἐκ Ρωσίας ἐνταῦθα, ὡς πλοῦτον ἀνακομίζει, Μάξιμε θεοφόρε, τὸν δὲ Χριστὸν δοξάζουσα, αἴρει φωνὴν μεγάλην· σκέπε ἀεί, ποίμνην ταύτην Κύριε ταῖς πρεσβείαις, Δεσποίνης Θεομήτορος, καὶ Ἁγίων μου τέκνων.

 

Θεοτοκίον. Ὅμοιον.

Δέσποινα πολυώνυμε, Μονῆς Βατοπαιδίου, πρέσβις ἡ ἀκαταίσχυντος, πρὸς Χριστὸν αἶρε χεῖρας, ὑπὲρ ἡμῶν τῶν οἰκούντων, ὧδε καὶ ἀσκουμένων, ὅπως τὴν χάριν δῷ ἡμῖν, καὶ γλυκαίνῃ καρδίας, μνήμῃ Αὐτοῦ, ἵνα καθαιρόμενοι ἐποφθῶμεν, μέτοχοι ἁγιότητος, ἐν ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.

 

 

 

 

ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΝΟΥΣ.

 

Ἱστῶμεν στίχους δ´ καὶ ψάλλομεν στιχηρὰ προσόμοια.

Ἦχος πλ. δ´. Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος.

Μάξιμε Ἄθωνος καύχημα, φῶς ἀληθείας Χριστοῦ, τῇ ψυχῇ περικλείσας σου, ἐκ τοῦ σκότους ἔσωσας, ἀδελφούς κινδυνεύοντας, διδασκαλίᾳ πανσόφῳ χρώμενος, καὶ φιλαδέλφῳ πνοῇ νυττόμενος. Ὅθεν ἐδόξασε, τὴν ζωήν σου Κύριος στέφος διδούς, τῆς ὁμολογίας σοι καὶ ὁσιότητος.

 

Μάξιμε πάτερ θεσπέσιε, ὡς κυβερνήτης σοφός, πρὸς λιμένα ὡδήγησας, σκάφος κυματούμενον, Ἐκκλησίας τοῖς λόγοις σου, καὶ ὑλακτοῦντα ἐχθρὸν ἐδίωξας, σφενδόνῃ θείᾳ ὁμολογίᾳ σου· ὅθεν ὑπέμεινας, ἀληθείας ἕνεκα τοὺς διωγμούς, οὕς περ ὑπεξήγειρεν, ὁ σωτηρίαν μισῶν.

 

Μάξιμε θείων λειψάνων σου, περιχαρῶς τὴν δοχήν, ἡ σεπτή σου Μετάνοια, ποιουμένη γάννυται, τὸν Δεσπότην δοξάζουσα, ὅτι τὸ πρῴην σε ἐξαπέστειλεν, ἁπλοῦν διδάχον καὶ νῦν ἀπείληφε, τῆς ἁγιότητος, φέροντα πειστήρια δι᾿ ὧν πλουτεῖ, μέγα πρὸς τὸν Κύριον, σὲ ἀντιλήπτορα.

 

Μάξιμε νέος ἀπόστολος, Ρώσων φανεὶς ἀληθῶς, ἐν κινδύνοις καὶ θλίψεσι, βίον σου ἐπέστεψας, καὶ τὴν χάριν ἀπείληφας, ὁμολογίας ἐν πλείστοις ἔτεσιν, εἱρκτῇ ζοφώδει κατακλειόμενος· ὅθεν τρισόλβιε, παῤῥησίαν ἔχων νῦν πρὸς τὸν Χριστόν, ὑπὲρ τῶν τιμώντων σε, ἀεὶ ἱκέτευε.

 

Δόξα. Ἦχος πλ. δ´.

Οὐκ ἐξ Αἰγύπτου ἀλλ᾿ ἐξ Ἄρτης ἔφυς, νέος Μωϋσῆς, μεταδοὺς τοῖς Ρώσοις τὸν Ἄρτον τῆς ζωῆς, καὶ τούτους ἀποσείσας τῆς πλάνης τῶν προλήψεων. Ἀλλὰ τῷ φθόνῳ τοῦ ἐχθροῦ, δεσμῶν καὶ θλίψεων μετέσχες, ἕνεκεν ἀληθείας Μάξιμε. Ὅθεν χαλκευθεὶς τῇ ὑπομονῇ, ἔτι πλέον ἔλαμψας ταῖς ἀρεταῖς σου. Διὸ καὶ μετὰ θάνατον θαυματουργίαις ἐδοξάσθης, ὡς τοῦ τιμίου σκήνους σου πηγῆς χάριτος γεγονότος. Ταύτης καὶ ἡμᾶς ἀξίωσον ὅσιε ἀθωνῖτα, ἀνακομίζοντας πόθῳ τῇ Μετανοίᾳ σου, καὶ προσκυνοῦντας λειψάνων σου μέρος, εἰς εὐλογίαν αἰώνιον.

 

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Ὁ αὐτός.

Δέσποινα πρόσδεξαι τὰς δεήσεις τῶν δούλων σου, καὶ λύτρωσαι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνάγκης καὶ θλίψεως.

 

Δοξολογία μεγάλη τὸ Ἀπολυτίκιον τοῦ Ὁσίου, ἡ ἐκτενὴς καὶ

Ἀπόλυσις.

 

 

 

ΕΝ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙᾼ

 

 

Ψάλλομεν Τυπικά. Εἰς δὲ τοὺς Μακαρισμούς, τοῦ Ὁσίου.

Πρῶτος Κανών. ᾨδὴ γ´. Ἦχος πλ. δ´. Ὁ στερεώσας κατ᾿ ἀρχάς.

νακαθάρας σου τὸν νοῦν, ἐν πράξει καὶ θεωρίᾳ, θεολόγος ὄντως Πάτερ ἐγένου, καὶ διδάγματα σοφά, συγγράφων διετέλεσας, καὶ ἐκκλησίας κόσμος, λαμπρὸς ἐδείχθης μακάριε.

 

Δοκιμασθεὶς ὥσπερ χρυσός, ἐν τῇ καμίνῳ τῶν πόνων, νικητὴς τροπαιοφόρος ἐγένου, εὐσεβείας προφανῶς, τῷ ζήλῳ πυρπολούμενος, ἐπινικίοις ψάλλων, ᾠδαῖς τῷ σὲ χαριτώσαντι.

 

σχὺν σὺ πάτερ εἰληφώς, καὶ ζήλῳ πεπυρσευμένος, τὰς κιβδήλους διδαχὰς τῶν ἀφρόνων, διεσκέδασας ὀρθῶς, διδασκαλίαις Μάξιμε, τὴν γὰρ Θεοῦ Σοφίαν, πανόσιε κατεπλούτησας.

 

Θεοτοκίον.

συναΐδιος Πατρί, καὶ Πνεύματι Θεὸς Λόγος, ἀναπλᾶσαι βουληθεὶς τὸν γενάρχην, καθ᾿ ὑπόστασιν σαρκί, ἐν σοὶ Ἁγνὴ συνείληπται, ἁγιωτέραν πάντων, σὲ Θεομῆτορ εὑράμενος.

 

Ἕτερος. ᾨδὴ στ´. Ἦχος δ´. Τὴν θείαν ταύτην.

Ληρώδεις μύθους διέλυσας, καὶ πόῤῥω Ἐκκλησίας ἐδίωξας, ὦ πάτερ Μάξιμε, τὸν καθαρὸν σῖτον λόγοις σου, τῆς πίστεως παρέχων, τοῖς προσιοῦσί σοι.

 

φάνης ἄκμων ἀνάλωτος, τυπτόμενος σφοδρῶς δι᾿ ἀλήθειαν, καὶ ἀνεκαίνισας, ἦθος ὀρθόδοξον Μάξιμε, γενόμενος βιβλίον, ἐκ βίου ἔμφρονος.

 

εὶς τὰ βέλη σου Ὅσιε, τὴν πλάνην ἀληθείᾳ κατέτρωσας, καὶ ἰσαπόστολος, ἐν τῇ Ρωσίᾳ γεγένησαι, ἐν πᾶσιν Ἀποστόλοις ἰσάζων βίον σου.

Θεοτοκίον.

Ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις σε μέλπομεν, οἱ δοῦλοί σου Ἁγνὴ Παναμώμητε, ἐπικαλούμενοι, τὴν μητρικὴν προστασίαν σου, ἐν ὥρᾳ τῆς δευτέρας Χριστοῦ ἐλεύσεως.

 

Ἀπολυτίκιον τῆς μνήμης. Ἦχος δ´. Ταχὺ προκατάλαβε.

σκήσει τὸ πρότερον, παιδαγωγήσας σαυτόν, ἐν ὄρει τοῦ Ἄθωνος, καὶ νεκρωθεὶς τῷ Θεῷ, τὸν κόσμον κατέλαβες· μέγας φανεὶς παμμάκαρ, ἰσαπόστολος νέος, ἔστρεψας πλανωμένους, εἰς ὁδοὺς τοῦ Κυρίου, διὸ θεόφρον Μάξιμε, ἡμῶν μνημόνευε.

 

Τῆς ἀνακομιδῆς. Ἦχος γ´. Τὴν ὡραιότητα.

Σεπτῶν λειψάνων σου, τὴν ἀνακόμισιν, ὅσιε Μάξιμε, τελοῦντες σήμερον, ἁγιαζόμεθα ψυχάς, καὶ σώματα προσκυνοῦντες, ταῦτα ὡς τοῦ Πνεύματος, τοῦ Ἁγίου σκηνώματα, καὶ παρακαλοῦμέν σε, Βατοπαίδιον φύλαττε, ἐκ πάσης προσβολῆς τοῦ βελίαρ, ἀδιαλώβητον μακάριε.

 

Ἕτερον. Ἦχος πλ.α´. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Τῶν σεπτῶν σου λειψάνων τὴν ἀνακόμισιν, ἑορτάζοντες Μάξιμε παμ­μακάριστε, τοὺς ἀγῶνας τοὺς πολλοὺς ἀνευφημοῦμέν σου, καὶ δεόμεθα πιστῶς, Βατοπαιδίου οἰκισταί· τὴν Μάνδραν σου ταύτην Πάτερ, κατευλογῶν ταῖς εὐχαῖς σου, μὴ διαλείπῃς πρὸς τὸν Κύριον.

 

Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ´. Τῇ Ὑπερμάχῳ.

Βατοπαιδίου τὸ ἐξαίρετον χριστόθρεμμα, καὶ ὄρους Ἄθω τὸ πανεύ­ο­σμον ἀγλάϊσμα, θεῖον Μάξιμον τιμήσωμεν ἐπαξίως, τῶν λειψάνων τὴν σορὸν ἀ­νακομίζοντες, ἐκ Ρωσσίας ἔνθα πλήθη κατεφώτισε, τούτῳ κράζοντες· Χαί­ροις Μάξιμε μέγιστε.

Καὶ τέλος Κοντάκιον «Τῇ Ὑπερμάχῳ».

Ἀπόστολον ζήτει τῇ 21ῃ Ἰανουαρίου καὶ Εὐαγγέλιον τῇ 5ῃ Δεκεμβρίου.

Κοινωνικόν· Εἰς μνημόσυνον αἰώνιον, ἔσται δίκαιος. Ἀλληλούϊα.

Μεγαλυνάρια.

κεν ἐκ Ρωσίας θήκη σεπτή, ἐν Βατοπαιδίῳ, τοῦ Μαξίμου τοῦ ἱεροῦ, λείψανα τὰ θεῖα, κομίζουσα καὶ χάριν, τοῖς εὐλαβῶς τιμῶσι, ταῦτα παρέ­χουσα.

Χαίροις ἡ Μεγίστη καὶ ἱερά, τοῦ Βατοπαιδίου, ἡ Μονὴ ἡ θεοφιλής, ὅτι πρὸς τοῖς ἄλλοις, ἀπείληφας σοῖς κόλποις, τὸ λείψανον υἱοῦ σου, Μαξίμου σήμερον.

 

Στίχοι.

Καὶ Γραικὸν Μάξιμον, ὦ Μονὴ Μεγίστη,

ἐπλούτησας μέγιστον πρὸς Χριστὸν πρέσβυν.

 

Συνετέθη ἡ παροῦσα ἀκολουθία ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Σίμωνος Πέτρας Ἁγίου Ὄρους Ἄθω, τῇ 20. 6.1997.

Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓ. ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ

http://christianvivliografia.files.wordpress.com/2012/01/cebcceb1cebe-ceb3cf81ceb1ceb9ceba.jpg?w=427&h=589

ΠΡΟΛΟΓΟΣ *
Τοῦ Καθηγουμένου τῆς Ἱ. Μ. ΒατοπαιδίουἈρχιμ. Ἐφραίμ

Ὁ Ἅγιoς Μάξιμος ὁ Γραικὸς ἔζησε στὸ τέλος τοῦ 15ου αἰώνα καὶ στὶς ἀρχὲς τοῦ 16ου αἰώνα, σὲ μία πολὺ κρίσιμη ἐποχὴ γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Κανένας δὲν εὐεργέτησε τὴν Ρωσσία ὅσο καὶ ὅπως ὁ Μάξιμος, γι᾽ αὐτὸ καὶ κανένας δὲν ἔχει τόσο ἐξέχουσα θέση στὴν ρωσσικὴ ἐκκλησιαστικὴ καὶ κοσμικὴ Ἱστορία, γραμματεία, λογοτεχνία καὶ τὴν πανρωσικὴ συνείδηση.

. Μετὰ τὴν πτώση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ἡ Ὀρθόδοξη Ἀνατολὴ βρισκόταν σὲ κρίση καὶ ἀνησυχία. Κανεὶς δὲν πίστευε ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι θὰ κυρίευαν τὸ μεγαλύτερο καὶ σημαντικότερο μέρος τῆς Ὀρθοδοξίας. Στὴν Ρωσσία ἄρχιζε νὰ διαμορφώνεται ἡ θεωρία τῆς Μόσχας ὡς Τρίτης Ρώμης. Στὴν Δύση ἡ Ἀναγέννηση μὲ τὴν ἀνάπτυξη τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν τεχνῶν κέρδιζε τόπο σὲ ὅλο τὸν κοινωνικό, πολιτικὸ καὶ θεολογικὸ χῶρο, ἐνῶ ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία ὅλο καὶ περισσότερο ἐκκοσμικευόταν.
. Ὁ Ἅγιος Μάξιμος ἔζησε ὅλες αὐτὲς τὶς κοινωνικὲς καὶ θεολογικὲς ζυμώσεις. Σπούδασε στὴν Ἰταλία, ὅπου ἔγινε αὐτόπτης μάρτυς τῆς Ἀναγεννήσεως. Κατόπιν ἔγινε μοναχὸς στὸ Ἅγιον Ὄρος στὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου, ὅπου ἐβίωσε τὴν Πατερικὴ Παράδοση, τὴν τέχνη καὶ τὴν ἐμπειρία τοῦ ἁγιασμοῦ. Ἡ θεία Πρόνοια τοῦ ἐπεφύλασσε νὰ γίνει ἕνας Ὁμολογητὴς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως στὴν Ρωσσία.
. Ἐνῶ στὰ πρῶτα ἑπτὰ ἔτη τῆς παραμονῆς του στὴν Ρωσία εἶχε τὴν προσωπικὴ εὔνοια τοῦ Μεγάλου Ἡγεμόνα καὶ τοῦ Μητροπολίτη Μόσχας, τὴν φιλία τῶν μορφωμένων βογιάρων, τῶν λογίων καὶ τῶν πιστῶν ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων -εἶχε τὴν κατὰ κόσμον καταξίωση- τὰ ὑπόλοιπα τριάντα ἕνα ἔτη ἦταν μαρτυρικά, μέσα σὲ θλίψεις, διωγμούς, συκοφαντίες, φρικτὰ βάσανα, σωματικὰ καὶ ψυχικά.
. Πολλὲς φορὲς ἡ θεία Πρόνοια ἐνεργεῖ πίσω ἀπὸ τὴν ἐμπάθεια τῶν ἀνθρώπων. Ἂν ὁ Ἅγιος Μάξιμος δὲν ὑπέμενε τέτοιου μεγέθους ἀδικία, δὲν θὰ ἦταν σήμερα ἕνας μεγάλος Ἅγιος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας. Μπορεῖ νὰ γινόταν ἕνας καθηγητὴς Πανεπιστημίου στὴν Ἰταλία, μπορεῖ νὰ γινόταν ἡγούμενος στὴν Μονὴ τῆς μετανοίας του, στὸ Βατοπαίδι, μπορεῖ νὰ γινόταν Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης, ἂν τὰ πράγματα ἐξελίσσονταν διαφορετικὰ ἀπὸ ὅ,τι ἔγιναν, ὅμως δὲν θὰ γινόταν Ἅγιος.
. Ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὑπέμεινε μὲ πολλὴ ταπείνωση τὴν ἄδικη καταδίκη του στὶς Δίκες τοῦ 1525 καὶ 1531. Τὸ φοβερὸ εἶναι ὅτι καὶ μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Ἁγίου κάποιοι δὲν ἤθελαν οὔτε καὶ τὰ Πρακτικὰ αὐτῶν τῶν Δικῶν νὰ μείνουν ἀνόθευτα. Ὁ ἀρχαιολόγος Νικόλαος Ποκρόφσκι ἀνακάλυψε τὸ 1968 στὸ Ἀλτάι τῆς Σιβηρίας τὰ γνησιότερα Πρακτικὰ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ὑπῆρχαν μέχρι τότε.
। Ὁ κ. Κωνσταντῖνος Τσιλιγιάννης, διακεκριμένος ἱστορικὸς ἐρευνητὴς καὶ συγγραφέας, ἀλλὰ καὶ σύγχρονος ἐρευνητὴς τοῦ βίου καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Ἁγίου Μαξίμου -στὸν ὁποῖο ὀφείλεται ἡ ἀνάδειξη τοῦ Ἁγίου στὸν ἑλληνικὸ χῶρο μὲ τὴν συγγραφὴ τουλάχιστον 16 βιβλίων καὶ μὲ τὶς λοιπὲς δραστηριότητές του- πρὶν 15 τουλάχιστον χρόνια εἶχε δώσει ὑπόσχεση σὲ ὁμιλία ποὺ εἶχε κάνει στὴν Τράπεζα τῆς Μονῆς μας ὅτι θὰ ἐκδόσει ἕνα βιβλίο μὲ τίτλο, «Ἡ Δίκη τοῦ Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ». Καὶ σήμερα ὁ κ. Τσιλιγιάννης μετὰ ἀπὸ 15 χρόνια μελέτης καὶ ἔρευνας γιὰ τὸ συγκεκριμμένο θέμα παρουσιάζει τὸ ἐν λόγῳ βιβλίο του, ἀναλύοντας καὶ ἑρμηνεύοντας τὴν σπουδαιότητα τῶν Πρακτικῶν τῆς Δίκης καὶ ἐξαίροντας βέβαια τὸ πρόσωπο τοῦ ἀγαπημένου του ἁγίου Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ. Ἡ πολύχρονη ἐμβριθὴς μελέτη τοῦ κ. Τσιλιγιάννη σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ στὸν φωτεινὸ ἀστέρα τῆς Ὀρθοδοξίας ποὺ ὀνομάζεται Μάξιμος ὁ Γραικός, ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδιότητά του ὡς δικηγόρου ἐγγυῶνται μία συνεπῆ καὶ ἄψογη τεκμηρίωση καὶ παρουσίαση τῶν συμπερασμάτων τῆς ἔρευνάς του ἀπὸ ἱστορικοθεολογικῆς καὶ νομικῆς ἀπόψεως. Τὸ ἐν λόγῳ πόνημα τοῦ κ. Τσιλιγιάννη ἀποτελεῖ ἔργο ζωῆς γιὰ τὸν συμπατριώτη του ἅγιο Μάξιμο τὸν Γραικό. Ἴσως καὶ γι᾽ αὐτὸν τὸν λόγο συμπεριέλαβε στὸ βιβλίο αὐτὸ καὶ πολλὰ στοιχεῖα ποῦ ἀφοροῦν στὸν βίο τοῦ ἁγίου Μαξίμου εἴτε ἀπὸ τὴν διεθνῆ βιβλιογραφία εἴτε ἀπὸ τὰ νέα ἱστορικὰ ντοκουμέντα ποὺ ὁ ἴδιος ἀνακάλυψε κατὰ τὶς πολλὲς καὶ πολύχρονες ἔρευνές του. […]

*στὸ βιβλίο τοῦ Κωνστ. Τσιλιγιάννη, δικηγόρου παρ᾽ Ἀρείῳ Πάγῳ:
«Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ»,
ἔκδ. Ἰνστιτούτου “Ἅγιος Μάξιμος ὁ Γραικός”,
Ἀθῆναι 2011, σελ. 448

πηγή

Ένας άγνωστος Αρτινός Νεομάρτυρας.(Αγ.Μαξίμου του Γραικού)

0_7f32e_6c4611c9_L

Ήταν κάποιος νέος πολύ ευσεβής, στολισμένος με εξωτερική εμφάνιση και είχε άφθονες ψυχικές αρετές, πιστός χριστιανός. Δεν είχε πλήρη μόρφωση, αλλά κατά νου είχε αξιέπαινα έθιμα. Και συνεχίζει: Ήταν σκλάβος ενός πλούσιου Αγαρηνού και βοσκούσε τα πρόβατα εκείνου σε εύφορα λιβάδια. Δίνει έτσι ακριβή στοιχεία για την κοινωνική και πολιτική κατάσταση του νέου, την υποχρεωτική δουλειά και την ανελευθερία του.

   Στη συνέχεια προχωρεί αμέσως στο δεύτερο πρόσωπο που πρωταγωνιστεί στο δράμα. Παρουσιάζει την όμορφη κόρη του Τούρκου, που αγαπά παράφορα τον νεαρό βοσκό, ο οποίος όμως αρνείται να την παντρευτεί, αν πρώτα δεν βαπτιστεί χριστιανή.

    Εκείνη, ερωτευμένη και μαγεμένη από την ομορφιά και τη λεβεντιά του χριστιανού νέου, συμφωνεί ν’ αλλαξοπιστήσει. Για χάρη του κάνει τα πάντα και τελικά αποφασίζουν να φύγουν μαζί έξω από την πόλη. Θέλουν να πάνε όσο το δυνατόν πιο μακριά από τους γονείς και το σπίτι τους.

   Η πλοκή

   Ο Μάξιμος, ο θεολόγος Μάξιμος, δε συνεχίζει την ιστορία του με τον κλασικό τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να συνεχιστεί μια αφήγηση, όπως για παράδειγμα: Μόλις το έμαθε ο Τούρκος κ.λπ., αλλά για κάθε κακή σκέψη και πράξη σκιαγραφεί και αποκαλύπτει το δημιουργό και κύριο πρόξενό της, δηλαδή το Σατανά. Ξεκινά λοιπόν την παράγραφό του ως εξής: Αλλ’ ο βλέπων όλα τα καλά με ζηλόφθονο μάτι, δεν άφησε έξω από τα δικά του ζηλόφθονα δίχτυα και αυτή την υπόθεση. . Και συνεχίζει παραβάλλοντας τα ζηλόφθονα δίχτυα και τις μηχανορραφίες του Σατανά με το κατόρθωμα του διαβολικού Τούρκου, που κατάφερε τελικά να τους ανακαλύψει στο δάσος και αν τους συλλάβει.

   Παρατηρούμε ότι ο Μάξιμος εκφράζεται με λογοτεχνική διάθεση, χρησιμοποιώντας χαριτωμένες εκφράσεις που θυμίζουν προχριστιανικούς ψαλμούς, όπως π.χ. ο γονέας του κοριτσιού σαν το πεινασμένο θηρίο που κατευθύνεται για κυνήγι μετά από αλλεπάλληλες προσπάθειες τους βρήκε κρυμμένους σε κάποιο δάσος σαν τα άκακα νεαρά ελάφια που κρύβονται από το θηρίο.

   Ο JackHaney γράφει ότι ο Τούρκος βρήκε το δούλο και την κόρη του με τη βοήθεια ενός προδότη, όμως τέτοιο πράγμα δεν αναφέρεται πουθενά στη διήγηση. Μάλιστα, ο ίδιος ο Μάξιμος τον αντικρούει με τη φράση του μετά από αλλεπάλληλες προσπάθειες τους βρήκε. Το σημαντικότερο είναι ότι ούτε ο JackHaney μας πληροφορεί από πού άντλησε τα στοιχεία γι’ αυτόν τον ισχυρισμό. Πιθανώς, το διαπιστώνει ως λογικό ενδεχόμενο, επειδή ο Τούρκος ανακάλυψε τα παιδιά σχετικά γρήγορα.

   Υπάρχει όμως και ένα επί πλέον ενδεχόμενο, δηλαδή να είχε ξεκινήσει μια ομάδα Τούρκων ενόπλων ανιχνευτών, υποτακτικών του μπέη, η οποία μετά από προσεκτική και επίμονη έρευνα ανακάλυψε και παρέδωσε τους δύο νέους.

   Ο Αγαρηνός, πνέων μένεα, μόλις τους ανακάλυψε τραυμάτισε βάναυσα με φοβερό ξυλοδαρμό τον νεαρό βοσκό του, γιατί δεν ήξερε ότι τα δύο παιδιά, παρά τον παράφορο έρωτά τους, ήταν ακόμη αγνά.

   Ο Τούρκος έδεσε το βοσκό σφιχτά και τον ξανάφερε στο σπίτι του. Εκεί έμεινε άναυδος όταν πληροφορήθηκε από την ίδια του την κόρη ότι ο βοσκός ήταν αγνός και εγκρατής και ότι χάρη σ’ αυτόν παρέμεινε αγνή και ανέγγιχτη. Αμέσως γαλήνεψε και αντιμετώπισε ψύχραιμα την κατάσταση. Θαύμασε τη δύναμη της εγκράτειας του νεαρού υποτακτικού του και μεταβλήθηκε από οργίλος εκδικητής σε πράο υποψήφιο πεθερό.

   Προσπάθησε με γλυκά λόγια να κάνει το βοσκό να δεχθεί τις προτάσεις του λέγοντας: Να απαρνηθείς, ώ καλό μου παιδί, τη δική σου πατρική πίστη, να δεχθείς τη δικιά μου και να είσαι όπως εγώ και θα δέσω εσένα με την κόρη μου που επιθυμείς με γάμο, και θα σε κάνω γενικό κληρονόμο όλων των κτημάτων μου.

   Αλλά οι προτάσεις του Τούρκου κρίθηκαν απαράδεκτες από το νεαρό βοσκό. Το χριστιανόπουλο, ακούγοντας ότι ο Τούρκος του έδινε την κόρη και την περιουσία με την προϋπόθεση ν’ απαρνηθεί τη χριστιανική πίστη του, σηκώθηκε με ορμή όρθιος και η ύπαρξή του πλημμύρισε ευθύς από το Άγιο Πνεύμα. Φλογίστηκε και φωτίστηκε η αγνή του ψυχή με τη θεϊκή αγάπη και, ως φυσικό επακόλουθο, του γεννήθηκε η υπέροχη και υπέρτατη επιθυμία του μαρτυρίου. Θεία ακτινοβολία τον περιέλουσε και έλαμψε ολόκληρος.

   Ο Μάξιμος θα ήταν σίγουρα πολύ συγκινημένος όταν περιέγραφε τα γεγονότα αυτά. Το δράμα με όλο του το μεγαλείο άγγιζε τα μύχια της θλιμμένης του ψυχής. Στα δικά του μαρτύρια τον ενδυνάμωνε όχι μόνο η αναφορά του στο μαρτύριο του Ελληνόπουλου αλλά και η ανάμνηση του μαρτυρικού θανάτου του Σαβαναρόλα. Ο Μάξιμος συγκλονίστηκε από την απόφαση του αγνού βοσκού, έγραψε υπερήφανα και θαυμαστά λόγια ως απάντηση του νεαρού προς τον Τούρκο αφέντη του: Εξαφανίσου μαζί με την κόρη σου και με όλα τα πλούτη στου απαίσιο σκεύος ολεθρίων δαιμόνων. Στο σημείο αυτό διαπιστώνουμε ότι ο Μάξιμος παρεμβαίνει στο λόγο του πρωταγωνιστή, εισάγοντας λεκτικά σχήματα που λογικά δεν θα μπορούσαν ν’ ανήκουν στο γλωσσικό ιδίωμα ενός βοσκού.

   Η απάντηση του νέου είναι μαχητική και μακροσκελής και συνεχίζει αποφασιστικά και εμφατικά με τη διατύπωση της ομολογίας πίστεώς του: Εγώ την πίστη στο Θεό μου θα την διαφυλάξω αγνή, όσο έχω τις δυνάμεις μου εσένα, και τα πλούτη και την κόρη στου, και την ίδια την πλάνη του άθεου Μωάμεθ με χαρά την εξεμώ.

   Ο Αγαρηνός εκνευρίσθηκε σφόδρα και όπως ένας λυσσασμένος σκύλος επιτέθηκε κατά του νεαρού και άρχισε να τον κτυπά με γροθιές και κλωτσιές. Ύστερα του έβαλε σχοινί στο λαιμό και δένοντας τα χέρια πίσω τον έσυρε απάνθρωπα και τον παρουσίασε στο δικαστή. Εκεί στο δικαστήριο τον κατηγόρησε ως απαγωγέα και ληστή της κόρης του και ως υβριστή του Μωάμεθ μαζί με άλλες πρόσθετες συκοφαντικές κατηγορίες, που επιβάρυναν καταδικαστικά το δύστυχο νέο.

   Οι λόγοι και οι αιτίες της παραπομπής του γενναίου και θεοσεβούς νέου είναι οι ίδιες οι κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν: ληστεία, απαγωγή και βλασφημία. Οι δύο πρώτες κατηγορίες όμως δεν θα γίνουν αποδεκτές από τον κατή. Γι’ αυτόν ικανοποιητική, για να προχωρήσει στην καταδίκη του νέου, είναι η τρίτη κατηγορία.

   Στο δικαστήριο ο κατής προσπαθεί να καλοπιάσει και να πείσει τον αξιόλογο νεαρό με υποσχέσεις, γλυκόλογα και δολοπλοκίες. Επιδίωξε να πετύχει τα ακατόρθωτα. Προσπάθησε να αποδειχθεί πιο αποτελεσματικός από τον προσβεβλημένο Τούρκο πατέρα.

   Ο δεξιοτέχνης του ωραίου λόγου, Μάξιμος, συνεχίζει: Προσπαθούσε ο κατής να αφανίσει τον ψυχικό στύλο του εξαίρετου νέου, αλλά συνάντησε σ’ αυτόν αμετακίνητο βουνό, το οποίο και προσπαθούσε να μετακινήσει από τη θέση του και σαν να ήθελε με την βελόνα να ελέγξει τον σκληρότατο αδάμαντα.

   Όταν ο κατής βεβαιώθηκε ότι με κανέναν τρόπο, με καμία υπόσχεση και με κανένα επιχείρημα ή και βασανιστήριο, δεν θα μπορούσε να κάμψει την πεποίθηση του εξαίρετου νέου, διέταξε να τον θανατώσουν μαρτυρικά.

   Του πέρασαν το σχοινί στο λαιμό. Στη συνέχεια τον σήκωσαν σιγά-σιγά από τη γη και τον κατέβαζαν κάτω απότομα.

   Ο Γρηγόριος Παπαμιχαήλ στο βιβλίο του Μάξιμος ο Γραικός ο πρώτος φωτιστής των Ρώσσων, προσπαθώντας να δώσει απλώς μία περίληψη της διηγήσεως, πραγματοποιεί διπλό λάθος και συγκεκριμένα γράφει στη σελ. 377 για το σημείο αυτό της εξελίξεως: Δι’ ό και γυμνώσαντες αυτόν εξαπέλυσαν κατ’ αυτού όφιν, όστις περιέβαλε τον τράχηλόν του και παρακάτω ο νεανίας όμως τρίς υπομείνας την πίεσιν του όφεως. . Όμως ο Μάξιμος δεν κάνει καμμία αναφορά σε φίδι, ούτε και σε βασανιστήρια με φίδι. Λέει καθαρά ότι ο νέος κρεμάστηκε με σχοινί. Η επίμαχη ρωσσική λέξη που βρίσκεται στο αρχαίο σλαυωνικό κείμενο είναι η ούζισιεμ η οποία βεβαίως μπορεί να ερμηνευθεί όφις ή σχοινίον, στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως δε στηρίζεσαι λογικά η άποψη ότι ο νέος δέθηκε επανειλημμένα με φίδια στο δάσος, στο σπίτι, στο δικαστήριο και, κυρίως, κρίνεται εντελώς απίθανη η εκδοχή να δέθηκε και να κρεμάστηκε ψηλά με φίδι μήκους πολλών μέτρων, για τον πρόσθετο λόγο ότι το φίδι δεν θα άντεχε το βάρος του σώματος του νέου σε διαδοχικές ανυψώσεις. Άρα ο Μάξιμος με τη λέξη ουζισιεμ σαφώς εννοεί σχοινί και ο Γρηγόριος Παπαμιχαήλ σφάλλει ως προς την ερμηνεία της λέξεως και ως προς την περιγραφή του μαρτυρίου, το οποίο τροποποιεί στο σημείο αυτό. Επίσης η μαξιμική διήγηση σε στηρίζει τον ισχυρισμό του Γρ. Παπαμιχαήλ για γύμνωση του μάρτυρα.

   Όμως το μαρτύριο του βοσκού συνεχίζεται και ο κατής του λέγει: Λυπήσου την ανθηρή νεότητά σου. Του υπενθυμίζει πόσο τρομερό είναι να μαρτυρεί τώρα πάνω στην νεότητά του, στα καλύτερα του χρόνια, και τον πιέζει να επιλέξει τη ζωή με το να αλλάξει την πίστη του. Αλλά ο θαρραλέος νέος είναι πια αποφασισμένος. Έχοντας βαθειά ριζωμένη μέρα του τη χριστιανική πίστη, ψελλίζει την ώρα που τον σφίγγει το σχοινί για να πεθάνει: Ο Χριστός είναι ο Θεός μου και ο Βασιλιάς μου.

   Η λύση

   Τρείς φορές μαρτύρησε κατ’ αυτόν τον τρόπο και την τρίτη φορά πέθανε. Η χαρά του μάρτυρα που πραγματοποιεί την υπέρτατη θυσία για το Χριστό, πηγαίνοντας να κατακτήσει την ουράνια ζωή, διακρινόταν εκείνη τη στιγμή στο τελευταίο βλέμμα του θνητού από τη γη προς τον Ουράνιο Πατέρα.

   Η θρησκευτική αποκορύφωση του δράματος: Τρείς φορές ομολόγησε το Χριστό και τρείς φορές πέθανε γι’ Αυτόν είναι μια συγκλονιστική έκφραση που αποκαλύπτει και το μεγαλείο της αγνής ψυχής του.

   Το συμπέρασμα – δίδαγμα

 

   Ο Μάξιμος τελειώνει τη μοναδική αυτή διήγηση – μαρτυρία από τη ζωή του στην πατρίδα του με τη διατύπωση ενός τελικού διδάγματος. Σημειώνει ότι αποτελεί ντροπή για τη χριστιανική συμπεριφορά ο παράνομος δεσμός δύο νέων. Και τονίζει ότι σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα, αν δε συναφθεί νόμιμος γάμος, είναι προτιμότερο, ως ευσεβείς και πιστοί χριστιανοί, να διαλογιζόμαστε και να ζούμε με βάση την αιδώ και την αγνότητά μας.

   Η δε φράση να ντρεπόμαστε εμείς οι οποίοι τους τίμιους νόμους του Χριστού βάζουμε κάτω από την απαίσια διαφθορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τους Ρώσους εκείνης της εποχής. Είναι προφανές ότι η διήγηση έχει γραφεί ειδικά για να διαβαστεί από το ρωσικό λαό.

   Μετά την λογοτεχνική έκρηξη του δράματος τρείς φορές πέθανε γι’ Αυτόν, ακολουθεί ήρεμη βεβαιωτική έκφραση για τη νίκη: της επουράνιας και αιώνιας δόξας κατά της γήινης ματαιοδοξίας και του πνεύματος κατά της ύλης.

   Έτσι ο Μάξιμος, με τις τεράστιες λογοτεχνικές του ικανότητες, αλλά και την αδιαμφισβήτητη δεινότητά του στη ρητορική, απλουστεύει τη γενική κατάληξη του δεύτερου σκέλους του συμπεράσματός του, με προφανή σκοπό να διατηρήσει τις θαυμάσιες αναλαμπές και τους υψηλούς τόνους της συγκινητικής φράσεως του μαρτυρίου του αγνού νέου ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ ΠΕΘΑΝΕ ΓΙΑ ΧΑΡΗ ΤΟΥ, ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ!

   Συνεπώς, η διήγηση αυτή δεν έχει απλά και μόνο λογοτεχνικό ενδιαφέρον, έχει κυρίως και ιστορικοθρησκευτική σημασία. Και αυτό γιατί περιγράφει αξιόπιστα το μαρτύριο ενός άγνωστου, πάναγνου και υποδειγματικού νέου, πιστού στις αρχές της ελληνοχριστιανικής παραδόσεως στον καιρό της τουρκοκρατίας στην Ελλάδα.

 Από σχετικό βιβλίο του Κ.Τσιλιγιάννη

Επιμέλεια κειμένου.πρωτ.Δημήτριος Αθανασίου

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ως φορέας της Ορθοδόξου Παραδόσεως και η εποχή μας  (μακαριστού Γέροντος Γεωργίου Γρηγοριάτη-Καψάνη)

 

 413-1-big

Απόσπασμα

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός είναι μια φωτεινή μορφή του 16ου αιώνος, της οποίας η παρουσία στην Ιταλία, στο Άγιο Όρος ,στον υπόδουλο ελλαδικό χώρο και στην Ρωσία, έγινε το αντικείμενο μελέτης από Έλληνας και Ευρωπαίους ιστορικούς.

Με την ιδιότητα του Αγιορείτου μοναχού ο Άγιος Μάξιμος ανέπτυξε καθ΄υπακοήν και με άγιο ζήλο την αξιοθαύμαστη ιεραποστολική του δραστηριότητα.

Εξέχοντες μελετηταί της προσωπικότητάς  και του έργου  έχουν εκτιμήσει δεόντως την πολύπλευρη κοινωνική του προσφορά, την συγγραφική και θεολογική του παραγωγή και την σημασία τους για την μετέπειτα εξέλιξη της κοινωνικής και εκκλησιαστικής ζωής στην Ρωσία. Γι΄αυτό με θαυμασμό και ικανοποίηση του απονέμουν τον «τιμητικό» τίτλο του γμήσιου εκπροσώπου του δυτικού ουμανισμού.

Στο σημείο αυτό όμως αδικούν τον ιερό άνδρα.

Μάλλον καλοπροαίρετα, ίσως ενίοτε ηθελημένα, τον ερμήνευσαν χωρίς να λάβουν σοβαρά υπ΄όψιν το πλαίσιο της αγιορειτικής και γενικώς Ορθοδόξου Παραδόσεως, στην οποία ήταν οργανικά ενσωματωμένος ο Άγιος Μάξιμος.

Όσοι,αντίθετα, τον εμελέτησαν κάτω από τις προυποθέσεις αυτής της παραδόσεως, την οποία αφομοίωσε, εσυνέχισε και επλούτισε, βεβαιώνουν ότι ουδέποτε ο Άγιος Μάξιμος υπήρξε ουμανιστής ή εξήλθε των περιβόλων της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

….Δεν θα ήταν άστοχο να υποστηριχθεί ότι η εποχή μας παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την εποχή του Αγίου Μαξίμου, όσον αφορά τις ισορροπίες των φιλοσοφικών και θεολογικών ρευμάτων. Η καθ΄ημάς Ανατολή υφίσταται την καταλυτική επίδραση του ευρωπαϊκου ουμανισμού. Είναι τραγικό λάθος να αγνοήται ή να συνεχίση να παρερμηνεύεται το ιδιαίτερο επίκαιρο μήνυμα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

Η σύγχρονη ελληνική διανόησις οφείλει να δώση πολλή προσοχή στο μήνυμα αύτό:ότι ο δυτικός (παλαιός και σύγχρονος ουμανισμός) κάτω από το ανθρωπιστικό του προσωπείο κρύβει ένα απ-άνθρωπο πρόσωπο, το οποίο δεν μας σώζει.

Μόνο ο ευαγγελικός, ο γνήσιος Ορθόδοξος θεανθρωποκεντρικός ανθρωπισμός, όπως τον εδιδάχθηκε ο Άγιος Μάξιμος στο Άγιο Όρος και τον εδίδαξε  στο δούλο Γένος μας και στην Ρωσία, είναι η αληθινή ελπίδα για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Άγιο Όρος 1995

Έρευνα-επιμέλεια κειμένου: πρωτοπρεσβ.Δημ.Αθανασίου.

 

Το Αγιολογικό έργο του Κωνσταντίνου Τσιλιγιάννη για τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό. (του πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου)

 Αναδημοσίευση από http://www.Amen.gr

Ο K.Tσιλιγιάννης μπροστά στην λάρνακα των λειψάνων του Αγ.Μαξίμου του Γραικού

 

«Ουκ έστι, Κύριε, τοις δούλοις σου θάνατος, εκδημούντων ημών από του σώματος και προς σε τον Θεόν ενδημούντων, αλλά μετάστασις από των λυπηροτέρων επί τα χρηστότερα και θυμηδέστερα, και ανάπαυσις και χαρά».(Β Ευχή της Πεντηκοστής)

Το Σάββατο 24 Μαϊου 2014, η Θριαμβεύουσα Εκκλησία υποδέχτηκε ένα νέο μέλος της. Τον  εξ Άρτης δικηγόρο, συγγραφέα και ιστορικό ερευνητή Κωνσταντίνο Τσιλιγιάννη, γνωστό στην Aρτινή  κοινωνία αλλά και γνωστότερο στο Πανελλήνιο για την ενασχόλησή του με τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό.

Περιγράφοντας  επιγραμματικά το ερευνητικό  έργο του μακαριστού μπορούμε να πούμε  ότι «… ο Κώστας  Τσιλιγιάννης μάζευε  υπομονετικά και με αφοσίωση τα τρίμματα των αιώνων  και τα έφτιαχνε παλίμψηστο. Χάρη σ’  αυτόν ανοίξαμε παράθυρα στη μνήμη και ανακαλέσαμε εικόνες που νομίζαμε ότι είναι ξεθωριασμένες και όμως ευτυχώς είναι ακόμη εδώ, ζούνε με μας, μέσα από μας». (Από την ανακοίνωση του Μ/Φ συλλόγου Σκουφάς)

Ο Άγιος Μάξιμος, η εκπληκτική αυτή φυσιογνωμία των ρωσικών γραμμάτων, που σημάδευσε τις ελληνορωσικές πνευματικές σχέσεις και «κυρίως το ύφος της ελληνικής επιδράσεως στην ανάπτυξη της εν γένει ρωσικής γραμματείας» αποτέλεσε αντικείμενο των ερευνών του μακαριστού ιστορικού ερευνητή. Ως συμπατριώτης του Αγίου ο Κ. Τσιλιγιάννης  ερεύνησε και μελέτησε το έργο του εξ Άρτης Βατοπαιδινού μοναχού και φωτιστού των Ρώσων. Οι έρευνές του στο Άγιο Όρος και στις μεγάλες ελληνικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό είχαν εκπληκτικά αποτελέσματα, που αποτυπώθηκαν σε ένα μεγάλο   αγιολογικό έργο, που περιλαμβάνει τις εξής ενότητες.

Α. Πρωτοβουλίες και ενέργειες που σχετίζονται με τον Άγιο Μάξιμο.

Β. Συγγραφικό έργο.

Για το έργο του αυτό τιμήθηκε ιδιαίτερα από την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου σε ειδική εκδήλωση την 28η Ιανουαρίου 2011  και τον περασμένο Ιανουάριο 2014 και  από την Μητρόπολη Άρτας. Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης σε σχετική  ομιλία  ο Μητροπολίτης Άρτας Ιγνάτιος Δ΄ μεταξύ των άλλων είπε.

«..Από τους παλιούς Αρτινούς που ασχολήθηκαν με τα γράμματα  και τον Άγιο Μάξιμο είναι και ο αγαπητός μας κ. Τσιλιγιάννης. Ο λεβέντης αυτός Αρτινός μας , με τα όλα του, που μετά τον χωρισμό από το γυναίκα του, που τον άφησε να φύγει γρήγορα στους ουρανούς, εκείνος έδωσε τον εαυτό του στον Άγιο Μάξιμο. Πάλεψε, διάβασε, ερεύνησε, έτρεξε, ξόδεψε χρήματα, παρακίνησε ανθρώπους σε αυτόν τον αγώνα και έκανε πάρα πολλά. Έγραψε  πολλά, έβγαλε στο φως πολλές μαρτυρίες, μαζί πήγαμε στην Ρωσία, πολλές φορές στο Άγιο Όρος.  …εκεί κόντεψε να γίνει Αγιορείτης ….εκεί πάντα στον αγώνα του ακούραστος  και πραγματικά αισθανόμουν και  κάποια ενοχή όταν τον έβλεπα έτσι να τρέχει, να προσπαθεί  και να καλύπτει χώρο, που θα μπορούσαμε να τον καλύψουν άλλοι ιστορικοί και θεολόγοι.

Κύριε Τσιλιγιάννη, γι’ αυτό τον λόγο ακριβώς αισθανόμαστε μεγάλη ευγνωμοσύνη για την προσπάθειά σας, για την τον αγώνα σας, για την προσφορά σας στην  Άρτα μας, γιατί ο Άγιος Μάξιμος   ήταν παιδί της Άρτας. …και χαιρόμαστε που βρέθηκε ένας Αρτινός που τόσο πολύ τον αγάπησε ….(21/01/2014).

Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου Γέροντας Εφραίμ έχει γράψει και τα εξής για το έργο του Κώστα Τσιλιγιάννη.

«Ο Κ.Τσιλιγιάννης  είναι  διακεκριμένος ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας, αλλά και σύγχρονος ερευνητής του βίου και του έργου του Αγίου Μαξίμου, στον οποίο οφείλεται η ανάδειξη του Αγίου στον ελληνικό χώρο με την συγγραφή τουλάχιστον 16 βιβλίων και με τις λοιπές δραστηριότητες -…»

Α. Πρωτοβουλίες και ενέργειες του Κ.Τσιλιγιάννη για τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό.

Αυτές είναι:

-Αγιοκατάταξη Οσίου Μαξίμου

-Σύνταξη Ιεράς Ακολουθίας του Αγίου.

-Ανακάλυψη και δημοσιοποίηση του Τάφου

-Επίτευξη της ανακομιδής των ιερών λειψάνων του Οσίου.

Η συμβολή του στην επίσημη αναγνώριση ως Αγίου του Μαξίμου του Γραικού.

Με πρωτοβουλία του Κ.Τσιλιγιάννη αναγνωρίστηκε επίσημα το 1988 ο Μάξιμος ο Γραικός ως Άγιος και μάλιστα πριν από τους Ρώσους, οι οποίοι τον ίδιο χρόνο, στην χιλιετηρίδα της Ορθοδοξίας στην Μόσχα, τον αναγνώρισαν και αυτοί επίσημα.

Στην έκδοση του Μ/Φ ΣΚΟΥΦΑΣ (Άρτα 1989) διαβάζουμε

«Ο Μητροπολίτης Άρτης Ιγνάτιος Γ΄ με το από 15-1-1998 γράμμα του προς τον κ.Κ.Τσιλιγιάννη, του ανεκοίνωσε χαρμόσυνα την αποδοχή από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος του αιτήματός του για την αναγνώριση ως Αγίου του Μαξίμου του Γραικού προσθέτοντας: «Σας συγχαίρω δια τας ευλαβείς και αξιεπαίνους πρωτοβουλίας σας δια την επίσημον αναγνώριση του Αγίου Μαξίμου του Γραικού…».

Εξάλου, στην μνήμη του Αγίου στις 21-1-1988 ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, μακαριστός Σεραφείμ (Τίκας) του απέστειλε γράμμα, όπου μεταξύ των άλλων γράφει: «εν διαπύρω πατρική υπερηφανεία δ΄επαινούντες δια τους φιλοχρίστους αγώνας σας και την λίαν θεάρεστον συγγραφικήν προσφοράν σας προς την Εκκλησίαν, πρωτεύουσα μεταξύ των οποίων θέσιν κατέχει η πρωτοβουλία σας δια την ανακήρυξιν ως Αγίου του Μαξίμου του Γραικού, σας εξουσιοδοτούμεν και δια την έκδοσιν της Ιεράς Ακολουθίας παρά του ελλογιμωτάτου υμνογράφου Γερασίμου του Μικραγιαννανίτου».

Αναγνωρίζοντας τις παραπάνω πρωτοβουλίες του Κ.Τσιλιγιάννη ο Οικουμενικός Πατριάρχης του εξέφρασε με το από 22 Αυγούστου 1988 γράμμα «την Ευαρέσκειαν της Μητρός Εκκλησίας».

Με γραπτό αίτημα του Κ.Τσιλιγιάννη ο αείμνηστος Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης συνέθεσε ωραιότατη ακολουθία για τον εξ Άρτης Άγιο Μάξιμο. Σε επιστολή του ο υμνογράφος έγραψε: «Σας συγχαίρω δια τον προς τον Άγιον Μάξιμον Γραικόν ένθερμον ζήλον σας και τας ευλαβείς προσπαθείας σας προς ανάδειξιν και προβολήν αυτού εν τη καθόλου Αγία του Χριστού Εκκλησία…».

Επίσης σε άλλη επιστολή του, ο μεγάλος της του Χριστού Εκκλησίας σημείωσε: «..ημείς επράξαμεν το καθήκον μας εν προκειμένω και Σεις, πολύ περισσότερον εμού, εκοπιάσατε και κοπιάζετε δια την αξίαν προβολήν και τιμήν του Αγίου Πατρός, όστις τυγχάνει σχεδόν άγνωστος εν πολλοίς, δια τούτο ο Άγιος θα σας είναι οφειλέτης. (επιστολή 10 Ιανουαρίου 1989).

Η συμμετοχή του στην ανακομιδή των χαριτόβρυτων λειψάνων του Αγίου Μαξίμου.

…Το αίτημα της ανευρέσεως του Τάφου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού με ανασκαφές για την ανακομιδή των λειψάνων του, διατυπώθηκε από τον Κ.Τσιλιγιάννη το πρώτον το 1991 στον Ρώσο Πατριάρχη διά του φίλου του και συνεργάτη μου Ρώσου αρχαιολόγου και ιστορικού κ. Σεργκέϊ Μπελάεφ. ………….

BELAJEF-ΤΣΙΛΙΓΙΑΝΝΗΣ

Στο βιβλίο του «Χρονικό της ανακαλύψεως του τάφου, της ανακομιδής στη Ρωσσία και της μετακομιδής στην Ελλάδα των ιερών λειψάνων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού, ως και η Ιερά Ακολουθία της Μετακομιδής, Άγιον Όρος 2009» μεταξύ των άλλων σημειώνει και τα εξής:

«Κατά τα τέλη του 1994, μετά από επισταμένες μελέτες και πολλές έρευνες, συγκέντρωσα πολλά στοιχεία για τον τάφο του Μαξίμου του Γραικού και εξέδωσα στο Άγιο Όρος την πρωτότυπη και βραβευθείσα μελέτη μου με τίτλο «Περί του τάφου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού». Η εργασία μου αυτή, περιελάμβανε με ιστορική τεκμηρίωση τα εξής θέματα: α) περί του κενοταφίου, β) περί του θανάτου, της εορτής, της αγιοποιήσεως και της Ιεράς Ακολουθίας, γ) περί του σηκού και του παρεκκλησίου, δ) περί του τάφου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

 ..Σκοπός δε της εκδόσεώς  αυτής, ήταν να ενημερώσω τους εν Ελλάδι επισήμους εκκλησιαστικούς φορείς να παρέμβουν στο Πατριαρχείο της Μόσχας, ώστε να ευδοκήσει τούτο να αποφασίσει την έναρξη των ανασκαφών για την ανεύρεση και ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού, αφού αποδείκνυα με αδιάσειστα ιστορικά ντοκουμέντα, επίσημα έγγραφα και παλιές φωτογραφίες την ακριβή θέση του τάφου, στη βορειοδυτική γωνία του μικρού ναού του Αγίου Πνεύματος, στη Λαύρα του Αγίου Σεργίου, στο Μοναστήρι της Αγίας Τριάδος».

Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, με ιδιαίτερη και ευλαβή ευαισθησία, ανταποκρίθηκε αμέσως και απέστειλε επιστολές στον Πατριάρχη της Μόσχας για το θέμα της άνακομιδής. Στα πλαίσια αυτής της αλληλογραφίας είναι δυνατόν να ενταχθεί και η εκ μέρους της ίδιας Μονής χορηγηθείσα στον Κ.Τσιλιγιάννη  συστατική επιστολή προς τον Πατριάρχη της Μόσχας, για συνεργασία στο θέμα των ανασκαφών. Στην συστατική επιστολή μεταξύ των άλλων γραφόταν και τα εξής:

 «…Νυν ότε χάριτι Θεού, προάγεσθε εις την ανακομιδήν των ιερών λειψάνων του οσίου Μαξίμου του Βατοπαιδινού, του μεγάλου αυτού Φωστήρος και Αγίου της Αγιωτάτης Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας, προαγόμεθα διά του παρόντος ίεροσφραγίστου και ενυπόγραφου Μοναστηριακού ημών Γράμματος, ίνα συστήσωμεν τη Υμετέρα Άγιότητι τον κ. Κωνσταντίνον Τσιλιγιάννην, έρχόμενον αύτόσε, ίνα συμβάλη εις το θεάρεστον αυτό έργον. Ό έν λόγω κύριος διακρίνεται διά την φιλόχριστον βιοτήν του και ιδιαιτέρως διά την άγάπην και την εύλάβειαν, την οποίαν τρέφει προς τον Άγιον Μάξιμον, καθότι κατάγεται έκ της ιδιαιτέρας πατρίδος του Όσίου, της Άρτης Ηπείρου. “Εχει δε συμβάλει τα μέγιστα εις την προβολήν των έργων του και της βιογραφίας του ανά τον Ελλαδικόν χώρον. Επιθυμεί δε να προσφέρει την έκ της καρδίας προσφοράν του, παρευρισκόμενος εις την άνακομιδήν των ιερών λειψάνων του Αγίου. Όθεν, παρακαλούμεν θερμώς όπως έναγκαλισθήτε αυτόν μετά πατρικής στοργής, ώς γνήσιον υϊόν».(Απόσπασμα της συστατικής επιστολής)

Περισσότερα

http://fdathanasiou.wordpress.com/2014/05/27/

Η συμμετοχή του στην μετακομιδή  των χαριτόβρυτων λειψάνων του Αγίου Μαξίμου στο Άγιο Όρος και στην Άρτα.

agios-maximos-arta-01

Ήταν μέλος  της ελληνικής  αντιπροσωπίας  που επισκέφθηκε την Ρωσία τον  Ιούλιο  1997 για την μετακομιδή των ιερών λειψάνων του Αγίου  Μαξίμου στο Βατοπαίδι μετά από 481 χρόνια.

Συμμετείχε στην τιμητική συνοδεία του ιερού λειψάνου του Αγίου κατά την μετακομιδή του στην Άρτα την 11η Οκτωβρίου 1997.

Β.Συγγραφικό έργο.

Περιλαμβάνει σχετικά  άρθρα σε περιοδικά και εκδόσεις βιβλίων.

Προλογίζοντας το βιβλίο -Τα ηρωελεγειακά έπη του Αγίου Μαξίμου του Γραικού, ο καθηγητής Ευάγγελος Θεοδώρου το 1997 έγραψε μεταξύ των άλλων και τα εξής για το έργο του Κ.Τσιλιγιάννη.

«….με μεγάλη χαρά διαπιστώνω ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες όχι μόνο μερικοί διακεκριμένοι Έλληνες ερευνητές και συγγραφείς (λ.χ.οι Αντώνιος-Αιμίλιος Ταχιάος, Βλάσιος Φειδάς, Χρ.Λασκαρίδης..) έγραψαν αξιόλογες μελέτες αναφερόμενες στον επιφανή Βατοπαιδινό μοναχό, αλλά και αναδύθηκε στον πνευματικό ορίζοντα της πατρίδος μας ο κ.Κ.Τσιλιγιάννης. Δικηγόρος και ιστορικός συγγραφεύς, απεφάσιασε να αφιερώσει τις δυνάμεις του στην επιστημονική διαλεύκανση και διαφώτιση ποικίλων βιογραφικών, ιστορικών, φιλολογικών και πολιτισμικών στοιχείων και την ικανοποίηση του αιτήματος της εξαντλητικής γνώσεως παντός, ό,τι συνδέεται με τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό. Εξαίρετα δείγματα επιτυχών συλλήψεων, διαπιστώσεων και επισημάνσεων του ευαίσθητου ερευνητικού και επιστημονικού περισκοπίου του Κ.Τσιλιγιάννη  είναι πλήθος ευσυνόπτων, αλλά πλήρως τεκμηριωμένων, μελετών, όπως λ.χ. οι αναφερόμενες στην μόρφωση του μεγάλου Έλληνος φωτιστού, στις σχέσεις του με τον ουμανισμό της Δύσεως και με τους Ρωμαιοκαθολικούς (ιδίως τους Δομινικανούς).

Στην παρουσίαση πρωτοδημοσιευμένων αγνώστων ιστορικών δεδομένων για τον θάνατο, την ακριβή τοποθεσία του ενταφιασμού και την ανακομιδή των λειψάνων του και για έργα του Μαξίμου που έχουν σχέση με την Ελλάδα, ως και η συμβολή του στον εμπλουτισμό της Παγκόσμιας Ιστορίας της Λογοτεχνίας με νέες σελίδες όπως η δημοσίευση για πρώτη φορά υπ΄αυτού του αγνώστου επιγράμματος του Μαξίμου του Γραικού προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου …..Σε όλο του το έργο είναι ευδιάκριτα εξαίρετα χαρακτηριστικά γνωρίσματα όπως λ.χ.είναι, εκτός των άλλων, η θερμή αγάπη προς την Ορθοδοξία και την Ελλάδα, το γνήσιο και ακμαίο ελληνορθόδοξο φρόνημα,…η ευωδία του λιβανωτού του Αγίου Όρους και των ευλογιών διακεκριμένων προσωπικοτήτων της Αθωνικής πολιτείας…ο δυναμισμός εκ της συνεργασίας και φιλίας με ξένους ,ιδίως Ρώσους επιστήμονες με τους οποίους βρίσκεται σε συνεχή και προσωπική επαφή…. η αξιοποίησις του πλούτου της σχετικής διεθνούς βιβλιογραφίας ….η εύστοχος διόρθωσις εσφαλμένων ισχυρισμών άλλων ερευνητών,… η τεκμηρίωσις των προβαλλομένων απόψεων κατά τρόπο μαρτυρούντα την νομική παιδεία και σκέψη του ερευνητού συγγραφέως, η εναργής, ακριβής, γλαφυρά και κρυσταλλίνης διαυγείας διατύπωσις των γραφομένων ….αυτά και πολλά άλλα ειδοποιά στοιχεία συνθέτουν την εκλεκτή ποιότητα των μελετών του Κ.Τσιλιγιάννη….»

Η εργογραφία του Κ.Τσιλιγιάννη για τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό.

1. Μάξιμος Γραικός. Το πρώτο μέρος της ζωής του .Άρτα-Ιταλία-Άγιο Όρος. (Ανάτυπο από το «Ήπειρος», έκδοση Ηπειρωτικής Εστίας Θες/νίκης Τόμος Θ.Ιαν,-Δεκ.1986)

2. Μάξιμος Γραικός, Β΄Μέρος της ζωής του. Από το Άγιο Όρος εις την Ρωσία». (περιοδικό Ήπειρος,Τόμος 10ος .Θεσ/νίκη 1987).

3. Το μεταφραστικό, διορθωτικό και ερμηνευτικό έργο του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.(Ανάτυπο από το περιοδικό Σκουφάς .Τόμ.Η τχ.72-73.Άρτα 1989).

4. Ό Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ο Βατοπαιδινός μοναχός. (περιοδ.Γρηγόριος Παλαμάς .Ι.Μ.Θεσσαλονίκης , τχ 737).

5. Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ο εθναπόστολος των Ελλήνων. Άρτα 1991.

6. Παρακλητικός Κανόνας εις τον Τίμιο Πρόδρομο και Βαπτιστή Ιωάννη ποιηθείς υπό Μαξίμου Βατοπαιδινού μοναχού του επονομαζομένου Γραικού. Έκδοση Ι.Μ.Θεσ/νίκης 1991.

images

7. Τα έξι γνωστά επιγράμματα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1994.

8. Περί του τάφου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1994.

9. Ένα άγνωστο ποίημα του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1995.

10. Η μόρφωση του Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1997.

11.Τ α ηρωελεγειακά έπη του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1997.

12. Μαξίμου Γραικού. Διήγηση για κάποιο νεομάρτυρα. Άρτα 1996.

13. Μαξίμου του Γραικού. Λόγος περί Πλάτωνος. Άγιο Όρος 1999.

14. Ο Άγιος Μάξιμος και το ράσο του Δομινικανού μοναχού. Άγιο Όρος 1992.

15. Ο τάφος του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 1998.

16. Το ποιητικό έργο του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Άγιο Όρος 2002.

17. Η ιερά Ακολουθία του Αγίου Εράσμου, ποιηθείσα από τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό. Άγιο Όρος 2006.

18. Κωνσταντίνου Α. Τσιλιγιάννη, Χρονικό της ανακαλύψεως του τάφου, της ανακομιδής στη Ρωσία και της μετακομιδής στην Ελλάδα των ιερών λειψάνων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού, ως και η Ιερά Ακολουθία της Μετακομιδής. Άγιον Όρος 2009.

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ-Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓ.ΜΑΞΙΟΥ ΤΟΥ ΓΡΑΙΚΟΥ

19.Η Δίκη του Μαξίμου του Γραικού. Αθήνα 2011.

 

Αξιόλογα ερευνητικά συμπεράσματα του Κ.Τσιλιγιάννη για τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό.

1.Η Καρτουσιανή εμπειρία.

Η είσοδος του Μιχαήλ Τριβώλη εις την μονή  των Καρτουσιανών του αγίου Μάρκου της Φλωρεντίας κατεγράφη σ το «Χρονικόν» (Chronica) της μονής ως ακολούθως: «Frater Michael Emmanuellis de civitate Arta, eodem nomino prius in seculo dictus, accepit habitum a venerabili Fratre Mattheo Marci, die quartadecima lunii circa horam primam noctis anno Domini 1502.» Η μαρτυρία αυτή σχολιάστηκε ότι δηλώνει την ένταξη του Μιχαήλ ως μοναχού  στην μονή  των Καρτουσιανών του αγίου Μάρκου του τάγματος των Δομινικανών.

Για  το  ζήτηµα  εάν  ο  Mιχαήλ Τριβώλης (Μάξιµος Γραικός)  είχε  καρεί  καθολικός  µοναχός,  ο Παπαµιχαήλ  (σ.406)  και  ο  Κανελλόπουλος  (σ.86)  θεωρούν  ότι  ο  Μάξιµος ντύθηκε  το  µοναχικό  ράσο  του  δοµινικανού  για  δύο  έτη  περίπου.

Ο Κωνσταντίνος Τσιλιγιάννης θεωρεί ότι η καταγραφή του Μιχαήλ στο Χρονικό της Μονής ως μοναχού είναι «ψευδής και υστερόβουλος» και οφείλεται στην «παπική προπαγάνδα».

Πώς έγινε ο Μιχαήλ μοναχός, χωρίς προηγουμένως να δοκιμαστεί ως δόκιμος τουλάχιστον δύο χρόνια; Και γιατί δεν άλλαξε το κοσμικό του όνομα, όπως συνηθιζόταν; Και γιατί οι εχθροί του δεν χρησιμοποίησαν το επιχείρημα της προδοσίας της ορθόδοξης πίστεως εναντίον του και δεν τον κάλεσαν να απολογηθεί; Εάν έκανε τέτοια παραχώρηση, δεν θα φανερωνόταν αυτή στο προπύργιο της Ορθοδοξίας, στο Άγιον Όρος; «Προσχώρησίς του άλλως τε στον λατινισμό δεν συνεβιβάζετο ούτε με τον γνωστόν αντιλατινισμό του ούτε με το φιλοπατερικό του πνεύμα». Ο ίδιος σε έναν λόγο του ομολογεί: «Εσύ όμως, φιλάνθρωπε Δέσποτα, ικετεύω την άρρητη αγαθότητά Σου, μην στείλεις εναντίον μου κάτι τέτοιο, αλλά, όπως ευδόκησες να προφυλάσσεις μέχρι τώρα εμένα, το αχάριστο δημιούργημα των χειρών Σου, εντός της ορθόδοξης χριστιανικής πίστεως, έτσι ευδόκησε, πανάγαθε Δέσποτα, και μέχρι το τέλος να με προφυλάξεις ακλόνητο έχοντας μέσα μου το μέγα της ευσεβείας μυστήριον. Ξέρεις, Δέσποτα, ότι το αγάπησα από την νεότητά μου και το αγαπώ με όλη την ψυχή μου και δεν έσφαλα στην επιθυμία μου, αλλά με την μεγάλη φιλανθρωπία και την Χάρη Σου αξιώθηκα, να ενταχθώ στην θεάρεστη σύναξη των μοναχών».

Εάν γινόταν πράγματι δομηνικανός μοναχός, θα έγραφε κάποιο έργο για να εξηγήσει τις αιτίες της πράξεώς του και θα ζητούσε συγχώρηση μετανοώντας για το ατόπημά του, κάτι που δεν βλέπουμε να γίνεται. Ούτε οι Ρωμαιοκαθολικοί, οι οποίοι βρίσκονταν τότε στην Μόσχα, κατηγόρησαν τον Μάξιμο στον μεγάλο ηγεμόνα και τον πατριάρχη ότι ήταν κάποτε μοναχός δικός τους, πράγμα το οποίο θα έδινε όπλα στους εχθρούς του. Ούτε στις δύο Συνόδους του 1525 και του 1531 αναφέρθηκε αυτή η κατηγορία για τον άγιο Μάξιμο, ενώ ασύστολα ειπώθηκαν τόσες άλλες ψευδείς κατηγορίες εναντίον του.

Κάποιοι μάλιστα επιχειρηματολογούν ότι η αιτία που ο άγιος Μάξιμος δεν έλαβε εκκλησιαστικά αξιώματα στο Άγιον Όρος ήταν η προσχώρησή του στο ρωμαιοκαθολικό δόγμα. Δεν γνωρίζουν όμως όσοι κάνουν αυτούς τους συλλογισμούς την Αγιορειτική Παράδοση, και ειδικά εκείνη την εποχή, ότι σε μία αγιορειτική Μονή υπήρχαν μόνο ένας ή το πολύ δύο ιερομόναχοι για τις λειτουργικές ανάγκες της. Ο όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, παρόλο που ήταν ηγούμενος, δεν ήταν ιερομόναχος, αλλά είχε μόνο έναν ιερομόναχο στην Μονή του για τα χρέη του εφημερίου. Στις Μονές του Αγίου Όρους μόλις μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 άρχισε να εμφανίζεται το φαινόμενο της ταυτίσεως του αξιώματος του ηγουμένου με αυτό του ιερομονάχου, αλλά και της «εις πρεσβύτερον» χειροτονίας μοναχών περισσοτέρων του ενός. Ως προς το αξίωμα του προϊσταμένου, υπάρχει η παράδοση η οποία ισχύει ακόμη και σήμερα, ότι κάποιος, για να λάβει το ισόβιο διοικητικό αξίωμα του προϊσταμένου, πρέπει να έχει κάνει στην Μονή τουλάχιστον 10 χρόνια. Ο άγιος Μάξιμος έμεινε στο Βατοπαίδι για 10 χρόνια, και βέβαια δεν ξέρουμε τί θα γινόταν στην συνέχεια. Αν υπήρχε κενή θέση προϊσταμένου, νομίζουμε ότι σίγουρα θα την λάμβανε. Επίσης νομίζουμε ότι, αν τελικά η υπακοή του το επέβαλλε, ο ταπεινός Μάξιμος θα αποδεχόταν και το λειτούργημα της ιερωσύνης, αφού χάριν της υπακοής προς τους πατέρες της Συνάξεως της Μονής, όπως λέγει και ο ίδιος, πήγαινε και έκανε περιοδείες και εράνους στην τότε Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα.

Τα πράγματα λοιπόν είναι πολύ απλά. Ο Μιχαήλ ήταν φιλοξενούμενος και εργαζόταν αμειβόμενος για την εργασία της μεταφράσεως των κειμένων στην Μονή του Αγίου Μάρκου. Παρέμεινε στην Μονή για έναν περίπου χρόνο, «χωρίς όμως να αρνηθεί επ’ ουδενί την Ορθοδοξία. Την εποχή εκείνη, παρά την αποτυχία στις απόπειρες για ένωση των Εκκλησιών (Σύνοδος Φερράρας Φλωρεντίας, 1439), μαρτυρούνται ορισμένες περιπτώσεις επί μέρους εκκλησιαστικής κοινωνίας». Όταν έφυγε, έγραφε σε επιστολή προς τον φίλο του Σκιπίωνα Καρτερομάχο: «Απεταξάμην τω μονήρει βίω» και εννοούσε την έξοδό του από την Μονή, χωρίς καμία άλλη διαδικασία. Η παραμονή του στην Μονή έληξε με την περάτωση του έργου που του είχε ανατεθεί. Έμεινε ελεύθερος και σκεφτόταν τί θα κάνει στην συνέχεια.(14)

2. Ο Χαρακτήρας του Μαξίμου.

Ο Μάξιμος από την νεανική του ηλικία, έζησε εις ελευθέραν χώραν, την Ιταλίαν, ήτο εκ φύσεως φιλελεύθερος και ανήκεν εις την κατηγορίαν εκείνων, οι οποίοι είχον συνείδησιν της ανθρωπίνης αξίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δεν ημπορούσε να συμβιβασθή προς ωμήν, αυταρχικήν και δεσποτικήν εξουσίαν.

Επίσης ο Μάξιμος, ενάρετος μοναχός και σοφός, ήτο αδέκαστος κριτής των κοινωνικών αδικιών, παρατυπιών και ανομιών, αλλά και φύσει αγωνιστής. Το Άγιο Όρος πολλάκις τον έστελεν εις περιοδείας εις το δούλον γένος, δια να διδάξη την πίστιν και την ελευθερίαν στους Έλληνας. Ήτο ο προπομπός του Κοσμά του Αιτωλού και του Ρήγα Φεραίου….(3)

3. Ο Μάξιμος ως μεταφραστής και διορθωτής 

…πρέπει να σημειώσω ότι ο Μάξιμος εφήρμοσε την φιλολογικήν κριτικήν μέθοδον, όχι μόνο εις το συγγραφικό του, αλλά και εις το μεταφραστικόν και διορθωτικόν του έργον και υπήρξε ο πρώτος εισηγητής της φιλολογικής κριτικής εις τα ρωσικά γράμματα. Ο Μάξιμος επειδή διεπίστωσεν ότι οι παλαιοί ρώσοι αντιφραφείς είχον γράψει στεγνά και λανθασμένα κείμενα, υπέβαλεν τα πάντα εις την βάσανον της ιδικής του κριτικής και των ιδικών του σπουδαίων γραμματολογικών γνώσεων, έχων ασφαλώς ως πολύτιμον εφόδιον τας πλουσίας φιλολογικάς του γνώσεις. Εχρησιμοποίει κριτικάς μεθόδους και αρχάς, δια να αποδεικνύη το ασύστατον των κρινομένων κειμένων.

Έκαμνε, συγκεκριμένως, ορθοτέραν  μετάφρασιν των λειτουργικών βιβλίων και θεωρητικήν διόρθωσιν των εκκλησιαστικών. Η δε φιλολογική αυτού ερμηνεία και ο πλατύς σχολιασμός των κειμένων ήτο το λαμπρόν απαύγασμα της σοφίας του. Τους κριτικούς κανόνας όμως δεν εφήρμοζεν εις μερικάς θρησκευτικάς παραδόσεις, λόγω της συντηριτικότητας του και ευλαβείας προς αυτάς…Είναι επίσης αναγκαίον εν προκειμένω να τονίσω ότι ο Μάξιμος παραδεχόμενος βεβαίως τας θύραθεν επιστήμας, παραμένει πιστός εις την Αγίαν Γραφήν και τα Πατερικά κείμενα και ιδίως είναι σχολαστικός τηρητής του πνεύματος και των διδαχών δύο μεγάλων σοφών διδασκάλων της Ορθοδοξίας: του Γρηγορίου του Παλαμά και του Ιωάννου του Δαμασκηνού. Ούτως εξηγείται το ότι  αι διατυπώσεις του εκφράζουν την συνέπειαν της ορθοδόξου πίστεώς του και τον πλούτον των βαθέων γνώσεών του εις τρόπον ώστε όλαι αυτού αι εργασίαι να ακτινοβολούν από την αγιορείτικη τελειότητα…(3)

Ως ερμηνευτής ο Μάξιμος αρέσκεται εις την αλληγορικήν ερμηνείαν και ενίοτε συγγράφει δια το αυτό ερμηνευόμενον κείμενον περισσοτέρας της μιάς ερμηνείας. Εισηγείται ορθοτέρας αναγνώσεις και στίξεις δια γραμματικών και συντακτικών παρατηρήσεων παρέχει ερμηνείας ελληνικών λέξεων και όρων και αφθόνους ιστορικάς, γεωγραφικάς και μυθολογικάς πληροφορίας και επεξηγήσεις και ενώ ορισμένας ερμηνείας τας χαρακτηρίζει «παιδαριώδεις» και   «γελοίας», δέχεται ότι ο κόσμος εδημιουργήθη έτοιμος, ως έχει, αποκηρύσσει το εβραϊκόν κείμενον της Παλαιάς Διαθήκης και θεωρεί ως αξιόπιστον μόνο την μετάφρασιν των Ο΄…(3).

Το μεταφραστικό και διορθωτικό έργο του Μαξίμου περιλαμβάνει:

-Μετάφραση του Ψαλτήρα από την ελληνική γλώσσα στην Ρωσική.

-Μετάφραση των Πράξεων.

-Μετάφραση εξ ολοκλήρου των Αποστολικών Κανόνων και των Κανόνων των Οικουμενικών Συνόδων εκ του Συντάγματος του Βλαστάρεως.

-Περάτωση της μετάφρασης των ομιλιών Ιωάννου του Χρυσοστόμου στα

Ευαγγέλια Ματθαίου και Ιωάννου.

-Μετάφραση του βίου της Θεομήτορος του Συμεώνος του Μεταφραστού, του Λόγου περί θαύματος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, περί του Αποστόλου Θωμά, του βίου του Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, της ομιλίας του Μ.Βασιλείου εις Βαρλαάμ μάρτυρα, περικοπών από διάφορες προφητείες και ερμηνείες, των κεφαλαίων γ΄και δ΄του Β΄Έσδρα,των οράσεων Δανιήλ γ΄ και ή ,των περί της Σωσάνης και της Εσθήρ.

Τέλος μεταξύ των μεταφρασθέντων από τον Μάξιμο έργων περιλαμβάνεται και ένα δικό του ποίημα με αρχαία ελληνική διατύπωση το οποίο μετέφρασε στην ρωσική γλώσσα με τον τίτλο «Πως δει εισέρχεσθαι εις τους ιερούς ναούς του Θεού».

Υπάρχουν όμως και ορισμένα μεταφραστικά και ερμηνευτικά έργα που συμπεριέχονται στα χειρόγραφα του Μαξίμου για τα οποία η ρωσική γραμματεία αμφιβάλλει ότι είναι έργα δικά του. Τέτοια αμφίβολα έργα είναι:

-Η μετάφραση  ερμηνειών του Μ. Βασιλείου  στους Ψαλμούς.

-η επιτομή ερμηνειών στις προφητείες

-η μετάφραση μερικών τμημάτων της Α΄Βασιλειών,

-η μετάφραση του Δ΄Μακκαβαίων και μικρότερες ερμηνείες αγιογραφικών κειμένων, όπως της προσευχής της Σωσσάνης, του τρίτου και οδγόου οραμάτων του Δανιήλ και του κειμένου της Εσθήρ.

4. Η Ορθόδοξη θεολογική ωριμότητα του Μαξίμου

Στο επίγραμμα προς τον Άγιο Δημήτριο ο Μάξιμος Γραικός «εκτός από την ποιητική του δεινότητα  αποδεικνύει και την θεολογική του ωριμότητα, επειδή:

Α. Διατρανώνει με ορθόδοξη δογματική συνέπεια και αγιορείτικη ταπεινότητα και ευλάβεια ότι το μαρτύριο του Μεγαλομάρτυρα Δημητρίου έχει Χριστοκεντρικό χαρακτήρα..

Β. Περικλείει στο μικρό επίγραμμα ολόκληρη την θεολογία του Σταυρού και της Σταυρώσεως του Χριστού.

Γ. Διδάσκει την ταπείνωση και τον δρόμο του μαρτυρίου.

Δ. Υπαινίσσεται ο βαθυστόχαστος θεολόγος δια της ταπεινώσεως αυτής του Αγίου και την αλαζονεία των παπικών, στρεφομένη κατά του παπικού δόγματος της λεγομένης αξιομισθίας των Αγίων και κατά των συγχωροχαρτίων του Πάπα της  Ρώμης.

5. Ο Μάξιμος ως ποιητής και υμνογράφος.

Ο Άγιος Μάξιμος  κατά την περίοδο που ήταν μοναχός στην Μονή Βατοπαιδίου είχε συνθέσει:

-Παρακλητικό Κανόνα προς τον Τίμιο Πρόδρομο

-Πέντε επιγράμματα. (προς τον Πατριάρχη Ιωακείμ Α -προς τον μεγάλο Ρήτορα Μανουήλ -επιτάφιο στον Νήφωνα Β΄(δύο) -και επιτάφιο προς τον Νήφωνα Β΄με αναφορά στον ηγεμόνα της Βλαχίας Νεάγκο)

-Επίγραμμα στον Άγιο Δημήτριο που ο Κ.Τσιλιγιάννης δημοσίευσε το 1995.

Κορύφωση της λαμπρής ερευνητικής προσφοράς του Κ.Τσιλιγιάννη είναι και η δημοσίευση των ελληνόγλωσσων ηρωελεγειακών ποιημάτων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού με πλούσιο, εύστοχο φιλολογικό και θεολογικό σχολιασμό. Έτσι γίνεται γνωστό ότι ο μεγάλος Έλληνας φωτιστής των Ρώσων γράφει στην Ρωσία μόνο ελληνικά ποιήματα.

«Το παρόν έργο», σημειώνει ο καθηγητής Ευάγγελος Θεοδώρου «είναι αξιόλογη συμβολή στην Ιστορία της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας, διότι αποδεικνύει ότι «αν ανεξάρτητα και ορθά, οι Ρώσοι τον θεωρούν ως δικό τους μέγα συγγραφέα και τον περιλαμβάνουν στην Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας, για μας τους Έλληνες ο Μάξιμος ο Γραικός είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας ποιητής της διασποράς του 16ου αιώνος.»

6. Ο Μάξιμος ως φιλόσοφος.

«Όπως ο Πλάτων έτσι και ο Μάξιμος ο Γραικός ξεκίνησε ως ποιητής και κατέληξε φιλόσοφος. Δεν ήταν φιλόσοφος με την βυζαντινή ή την σύγχρονη έννοια, αλλά φιλόσοφος με την ύπατη έννοια του φιλοσόφου της Ορθοδόξου Θεολογίας. Δεν έχουμε δική του θεωρία, γιατί ως Μέγας Απολογητής και συνεπής δογματικός, υπηρέτησε την Ορθόδοξη Πίστη με την φιλοσοφία…Είναι αληθές ότι ο Μάξιμος ο Γραικός διακρίνεται περισσότερο ως δημιουργικό πνεύμα παρά ως σχεδιαστής ενός συγκεκριμένου φιλοσοφικού συστήματος.

…Σε μερικά σημεία των συγγραφών του ο Μάξιμος αντιμετώπιζε την φιλοσοφία με απροκάλυπτη δυσμένεια. Την απέρριπτε συνολικά.  Μάλιστα κατηγορούσε όλους, όσοι, αποξενωθέντες από την Αλήθεια του Θεού, εδόθησαν απόλυτα στους Έληνες φιλοσόφους. …Θεωρούσε περιττή και ανόητη την μάθηση της φιλοσοφίας από κάποιον, ο οποίος αγνοούσε το γνήσιο χριστιανικό δόγμα, το ορθόδοξο. Θεολόγος μεγάλης κλάσεως ο Αγιορείτης μοναχός επεσήμανε με πειστικούς λόγους ότι η πλήρης αποδοχή της αρχαίας φιλοσοφίας σημαίνει πλήρη αποδοχή της αθεϊας. Μάλιστα για να προλάβει έστω και μία μικρή και άκριτη αποδοχή της ιταλικής Αναγεννήσεως στην Ρωσία, από ανήσυχους πνευματικούς Ρώσους, γράφει αμέσως τον «Λόγο ελεγκτικό κατά της (αρχαίας) ελληνικής (θρησκευτικής) πλάνης.

7. Ο  Μάξιμος ο Γραικός και ο Πλάτωνας.

Ο Μάξιμος ο Γραικός, περισσότερο από κάθε σύγχρονό του υστεροβυζαντινό θεολόγο, υπήρξε βαθύς μελετητής του Πλάτωνα.

Προτιμούσε τον Πλάτωνα  από τον Αριστοτέλη. Τον αποκαλούσε «ύπατον των θύραθεν φιλοσόφων» αλλά προσέθετε ότι ο Πλάτων και οι αρχαιοέλληνες φιλόσοφοι αντικαταστάθηκαν με επάρκεια και για πάντα από τον Ιησού Χριστό. Η ιδιαίτερη προτίμηση του Μάξιμου για τον Πλάτωνα οφείλεται κυρίως στο ότι ο Πλάτωνας «νοεί» τον Θεόν όχι ως κοινή αλλά ως  βαθύτερη έννοια. Ο Θεός είναι δημιουργός και η αιτία κάθε καλού.

«Επόμενος τοις πατράσι ο Μάξιμος ασχολήθηκε με τον Πλάτωνα για να δείξει στους Ρώσους την μυστική θεολογία του Χριστιανισμού. Δεν ακολούθησε βεβαίως και καταλεπτώς τον Πλάτωνα, αλλά βοηθούμενος από αυτόν ανέβηκε την πορεία που οδηγεί στην αναζήτηση της αλήθειας, άλλωστε  ο ίδιος ο Μάξιμος εδίδασκε ότι «η φιλοσοφία είναι ένα πολύ ιερό πράγμα και με λίγη επιφύλαξη είναι αληθινά θεϊκή, γιατί διδάσκει επιμελώς περί Θεού και για την αλήθεια Του…». Γι΄αυτό ακριβώς επισημαίνει ο Κ.Τσιλιγιάννης, ότι η αρχή και το τέλος όλων των λογικών μεθόδων αποσκοπούν στην γνώση του Θεού. Ο Μάξιμος κάμει ό,τι ακριβώς και οι πατέρες και δη οι Καππαδόκες πατέρες, που χρησιμοποιούν τους αρχαίους φιλοσόφους για να διατυπώσουν τις αρχές και τα δόγματα της Χριστιανικής πίστεως. (Αθανάσιος Καραθανάσης –καθηγητής Α.Π.Θ).

«…Ο Αγιορείτης μοναχός στο έργο του –ΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙ ΠΛΑΤΩΝΟΣ, εκτός από την διατύπωση σαφών χριστιανικών διδαγμάτων παράληλα, διδάσκει τεκμηριωμένα ότι το θείο και ανυπέρβλητο Χριστιανικό δόγμα  το ενισχύει ο μεγαλύτερος φιλόσοφος της Αρχαίας Ελλάδος, ο οποίος καίτοι γεννήθηκε πριν από τον Ιησού εν τούτοις εκφράζει καθαρά στην ηθική, ακόμα και στην πολιτική φιλοσοφία του την «υπερβατικότητα» ως ουσιαστικό γνώρισμα του προσανατολισμού στην ζωή  και δίνει στην ζωή ένα τόσον υπερβατικό στόχο, ώστε μπροστά του όλες οι ηδονές και τα αγαθά της μετατρέπονται σε σκιές, όλες οι γνήσιες αξίες φαίνονται μηδαμινές δίχως νόημα. Το ιδανικό του δεν έχει σχέση με καμιάν  επίγεια ευτυχία, υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη παράσταση μέτρου. Είναι η απόλυτη τελειότητα «η ομοίωσις τω Θεώ».(13)

8.Ο Μάξιμος Γραικός και Δυτικός ουμανισμός.

Μία αξιόλογη έκδοση του Κ.Τσιλιγιάννη είναι το βιβλίο του με ένα άγνωστο ποίημα του Μαξίμου του Γραικού στον Άγιο Δημήτριο. Την σημασία της έκδοσης,την τονίζει ως εξής ο Αρχιμανδρίτης π.Γεώργιος Καψάνης στον πρόλογο του βιβλίου.

«Εξέχοντες μελετητές της προσωπικότητας του Μαξίμου ..με θαυμασμό και ικανοποίηση του απονέμουν τον ¨τιμητικό¨τίτλο του γνήσιου εκπροσώπου του δυτικού ουμανισμού.Στο πλαίσιο αυτό αδικούν τον ιερό άνδρα.Μάλλον καλοπροαίρετα,ίσως ενίοτε και ηθελημένα,τον ερμήνευσαν χωρίς να λάβουν σοβαρά υπ΄όψιν το πλαίσιο της αγιορειτικής και γενικώς Ορθοδόξου Παραδόσεως,στην οποία ήταν οργανικά ενσωματωμένος ο Άγιος Μάξιμος.

Όσοι αντίθετα,τον εμελέτησαν κάτω από τις προυποθέσεις αυτής της Παραδόσεως ,την οποία αφομοίωσε,εσυνέχισε και επλούτισε,βεβαιώνουν ότι ουδέποτε ο Άγιος Μάξιμος υπήρξε ουμανιστήςή εξήλθε των περιβόλων της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Αυτής της Ορθοδόξου Παραδόσεως λάτρης είναι και ο εκλεκτός και ακάματος μελετητής του Αγίου Κ.Τσιλιγιάννης.Με το ορθόδοξο αισθητήριό του αντελήφθη ότι δεν είναι δυνατόν ένας αληθής μάρτυς του Χριστού να μη αφήση σαφή ίχνη της μαρτυρίας του.Δεν περιορίσθηκε στα όσα μέχρι σήμερα γνωρίζουμε για την πατερική αυτή φυσιογνωμία του 16ου αιώνος.Ερεύνησε βιβλιοθήκες,εμελέτησε χειρόγραφα και δεν διεψεύσθη της ελπίδος.Ήδη παραδίδει στην δημοσιότητα ανέκδοτο μέχρι σήμερα επίγραμμα του Αγίου Μαξίμου στον Άγιο Δημήτριο τον Μυροβλήτη.

Με την άριστη ιστορικοφιλολογική τεκμηρίωση της γνησιότητας του επιγράμματος,ο συγγραφεύς φανερώνει όχι μόνο την έξοχη παιδεία του αγίου Μαξίμου, αλλά δίνει για μια ακόμη φορά την ευκαιρία να τονισθούν οι ακραιφνώς Ορθόδοξες θεολογικές προϋποθέσεις του συνολικού έργου του Αγίου. Η αληθινή Ορθόδοξη σχέση του αγίου Μαξίμου με τον Άγιο Δημήτριο και τον Χριστό, όπως εκφράζεται στο παρόν επίγραμμα,δεν μπορεί να δικαιολογηθή σε «ένα ουμανιστή Μάξιμο Τριβόλη.(9)

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, όπως απέδειξε και  ο Κ.Τσιλιγιάννης πρέπει να θεωρείται ως ένας από τους θεμελιωτές του νεώτερου ευρωπαϊκου πολιτισμού και είναι μεγάλος  Έλληνας Θεολόγος, ισαπόστολος και ποιητής.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, όπως απέδειξε ο Κ.Τσιλιγιάννης πρέπει να θεωρείται ως ένας από τους θεμελιωτές του νεώτερου ευρωπαϊκού πολιτισμού και είναι μεγάλος  Έλληνας Θεολόγος, ισαπόστολος και ποιητής.

Κλείνοντας το παρόν αφιέρωμα  ευχόμεθα ο Θεός δια των πρεσβειών του Αγίου Μαξίμου να αναπαύσει  τον μακαριστο Κ.Τσιλιγιάννη «εν σκηναίς δικαίων», ημείς δε να συντασσώμεθα νοερώς και να ψελλίζουμε προς τον Άγιο Μάξιμο τον Γραικό τους λόγους του τροπαρίου του.

«Τη του Πνεύματος καταλαμπρυνθείς αίγλη, της σοφίας των θεοσόφως ρητορευόντων ηξίωσαι. Τω φωτί δε της ευσεβείας καταυγάζων τας εν σκότει της αγνοίας τελούσας καρδίας των ανθρώπων, πάμφωτος εφάνης της Ορθοδοξίας φωστήρ, Μάξιμε Όσιε. Εκ ζήλου δ΄ενθέου αποξενωθείς της πατρίδος, μέτοικος εγένου εις τας χώρας τας ρωσικάς, ένθα η του Υψίστου δεξιά εστεφάνωσε σε εν βασάνοις δεσμών και φυλακής και εδόξασέ σε εν θαύμασι. Πρέσβευε απαύστως υπέρ ημών, των εν αγάπη τιμώντων την μνήμην σου.»(9)

Σημείωση.Οι αριθμοί που αναγράφονται σε παρένθεση αντιστοιχούν στα έργα του Κ.Τσιλιγιάννη που αναφέρονται στην εργογραφία.

πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.

Άρτα 01 Ιουνίου 2014

- See more at: http://www.amen.gr/article18241#sthash.QANPYazn.dpuf

St. Maxim, the Prophet of Old Russia

 

There are clearly two Russias that develop in the medieval world. The victory of the one over the other not only dictated the path of Russian history, but of much world history as well. It is always worthwhile to discover the major variables that crated this permanent schism, the schism between Old and New Russia, that is, Russia as a New Jerusalem, and Russia as a new Byzantium, and later, under Peter I, Russia as Roman Empire.

Saint Maxim

This short essay will deal with the thought of one of these variables for Old Russia, St. Maxim the Greek. He was one of the greatest prophets of Old Russia and is shocking in his ability to predict the course of events. He was one of the first, and certainly the most articulate, to see the coming schism and the extremely important moral choice that Russian rulers and churchmen were to take: that of a global, European empire based on forced labor, or, on the other hand, the New Israel, a theocratic state made up of free communes and ruled over by a popular tsar. St. Maxim whose the latter, and defended it with a level of aplomb that few of that era were capable.

St. Maxim came to Russia from Mount Athos in 1518. His purpose was to assist in the translation of service books from both the Greek and the Latin. Since St. Maxim was a student in the oligarchy of Florence, he was aware of all Latin and western liturgical forms, as well as an expert translator from Greek into Latin. St. Maxim is one of the sources of liturgical renewal in Russia since he brought with him the only vaguely understood notions of the Roman liturgical canon and the Gregorian tradition.

St. Maxim represented all that was best in the medieval world: a love of decentralism, hatred of central authorities either lay or clerical, a strong bent towards Plato and hesychasm, a powerful mystic and yet a lover of life and beauty. There was nothing morose about him. As far as Russia was concerned, he was a public proponent of sobornost,’ manifesting itself in the small skete, the village parish and in the poor, simple yet culturally rich life of the average Russian at the time.

The great reformer aimed his guns at the Josephites, the monastic movement that was to dictate so much in the transition from medieval Russia to “European” Russia. While the founder of this movement, St. Joseph, is properly canonized, the movement which he founded is far from traditional Orthodoxy. St. Joseph founded a Russian institution that sought the favor of imperial power, the continuing development of new sources of revenue, and the symbiosis of church and state. Given the context in which St. Joseph organized this movement, it was harmless. The monastery had a large school and an alms house that supported tens of thousands of Russians during bad harvests, or just those down on their luck.

Nevertheless, he unleashed a new mentality among the monks in their relation to the state that was to morph way beyond what Joseph wanted, and led to the creation of the church as a crutch to the state, as a political institution searching for the greater glory of Russia through external conquest, colonization and forced conversion. The one axiom easily proven in Russian history is the connection between Josephetism and Petrenism.

What is surprising is how Maxim clearly understood this movement in the early 16th century. He realized soon that this was going to create two Russias, one poor, the other wealthy, one peasant, the other urban, one European, the other, Eurasian. The Old Belief exploded out of this divide, and it is a divide that has yet to be resolved. Even today, the difference between the Russian Old Belief and the ROCOR is a facet of the same movement: the former looks to old Russia, the latter, to the Imperial period. And nowhere is this divide more substantial than between the priestly Old Faith and the Moscow Patriarchate.

Maxim sided with the ascetics, the non-possessors, the true defenders of Old Russia and her tradition. St. Maxim attacked the Josephites for their “love of silver” and their greed, which he characterized in the harshest terms possible, even going so far as to call them “Judaizers.” Maxim was able to see the vague outline of the perversity of later church/state relations where the Orthodox hierarchy was an irregular, frightened and persecuted organization ruling at the whim of the state, which revolved bishops around regularly from see to see, against the canons.

This church/state symphony led to the creation of 20 million Old Believers, highly pious and literate, representing Old Russia, and only in the diaspora did the Russian church attempt to regain its old roots. Maxim saw the disaster coming. Maxim, as James Billingon states, condemned the Josephite movement for bringing greed “into holy places, also for tampering with the sacred texts for calculating, political purposes. In the course of this sustained debate with the Josephite metropolitan +Daniel of Moscow, Maxim voices the fear that the church is coming under the authority of ‘devious rules” rather than “just rules.. .’” (cf. Billington’s Icon and Axe, 92).

What Maxim was doing was creating a new morality, a pure Christian faith outside of political or economic manipulation. He saw this in the non-possessors, a retiring, contemplative, poor groups of sketes that would better defend the faith than the large, politically-oriented institution on the Josephite model. The very fact that Maxim, the best translator in Russia at the time, said that the books and the ancient writings were being tampered with “for political purposes” says a mouthful about the later Old Faith rebellion. And this in the 1520s.

Billington continues, “The fall of Byzantium was a moral warning to Muscovy against pride and complacence in high places rather than an assurance that Moscow was now the ‘Third Rome.’” (93) St. Maxim made a sharp distinction between an Orthodox society and an Orthodox state. He supported the former, rejected the latter. The Orthodox state means that the stronger power, the state, will always be able to interject itself in major decisions, regardless of whether the competence or the morality of the civil power. The Orthodox society is something different, it creates the Orthodox government, the Orthodox authorities. It is not under them per se, but in fact imbues them with its spirit. An Orthodox society, logically and politically, comes before an Orthodox state.

In return, the state threw St. Maxim in prison, starved and beat him. He will eventually die a martyr. St. Maxim became, like Sts. Boris and Gleb, a strong symbol for unjust suffering, and the ideal that unjust suffering opens up truth to the pious sufferer, a truth closed to the Josephites, and their mutually profitable relationship to the state. St. Maxim was imprisoned on false charges of “heresy” because he attacked the fact that a “Russian empire” will necessitate the slavery of labor, high taxes, and unearned wealth. He attacked Moscow for its wealth and excessive drive for power, and yet still believed in a strong Russia, a Russia strong in faith, charity and patriotism. For him, these were two very different things. His relationship to the Old Testament prophets is striking.

For Maxim, suffering was a gateway to truth. The comfortable become too biased due to their surroundings. Only release from the world of power politics can a family become truly holy. Hence, the small, free commune and the popular, not domineering, monarchy became Maxim’s rallying cry, later taken up by Razin. “Holy Russia” was a reality, but it was not commensurate with the empire. An empire devours its children through war, taxation and slavery, the reality both of ancient Egypt, Solomon’s Israel and Peter’s Russia. Each sought to use the faith and the priesthood as a buttress to state power, the power of the state became more important than doctrine, as in the case of the canceling of the 100 Chapters Sobor that defined much of Russian Orthodox life.

This is illustrated in a common Old Believer complaint about the Liturgical Great Entrance. In the Old Rite, banned by Patriarch Nikon and later, by Peter I, contained only one prayer, that for the “Orthodox people of Russia and all Orthodox people.” In the new rite, this was changed to prayers for the hierarchy and prayers for the state. The people came last, and later, was dropped altogether. This in a striking way is illustrative of what was being hatched in Moscow, and what was being fought by the successors of St. Nil Sorskii and St. Maxim.

St. Maxim believed in the full unity of all Orthodoxy, not a separate path for Russia, and another for Greece. The non-possessors rejected the notion of Russian autocephaly because he thought it would lead to a sense of national pride and a sense of being “separate” from the rest of the Orthodox world. Maxim and the non-possessors were convinced that the proclamation of Russian Autocephaly would be another step towards the creation of an expense and oppressive “European Empire.”

All of this will lead to a closing off of Moscow, and, more importantly, a moving of the translations of the service books from actual scholars to bureaucrats, soon to lead to the schism, a schism that existed on as many levels as Maxim himself. The pan-Orthodox mentality of Maxim was snuffed out in exchange for, not a modern nationalism, but a statism, the statism of Solomon as opposed to the unitative nationalism of Moses or Joshua. The latter stood for the domination of doctrine and culture, a specific calling in the world, while Solomon stood for the “glory of Israel” in the sense of the glory of empire.

Solomon will use the very same sort of argumentation of the Josephites millennia later, the notion that to be “respected in the world” and to have the alliances necessary for national protection, the state must become wealthy, impress its neighbors and become a part of the “concert of nations,” an idea harshly condemned by Isaiah more than any other prophet. Israel, in its Old Testament life, is different from the Empire of Solomon. The former is the chosen people, represented solely in this era by the Orthodox, while the State of Israel is represented by the modern incarnation of Solomon, Peter and Catherine of Russia.

From this time period on, climaxing in the reign of Catherine II at the end of the 18th century, Russia as Jerusalem was being distorted into a New Rome, a New Rome on statist principles. The state, from Alexis onwards, separated itself from the common population, something that Razin’s rebellion made inevitable.

New groups of nobles were brought in on service contracts to eventually eliminate the older princely nobility. Like in France, it created a new country, a Petersburgia, a (quite literally) isolated bureaucracy who had very little contact with peasants and certainly very little contact with Russia, given their Scandinavian location.

Russia was to soon split into two: the Europeans, dominating St. Petersburg and later dominating the church in the 19th century. Old Russia was found in the forests, the Old Belief, the Optina elders, the small sketes soon to be revivified by the writings and translations of St. Paisius Velichovskii. All of these, however, remained isolated from the New Russia being built in Petrograd, whose edifice will crumble under the “European entanglements” of World War I, entanglements that flowed naturally from Peter and Catherine’s state building project and its “enlightened absolutism.”

Matthew Raphael Johnson, Ph.D. is a former history professor, a professional author, a priest of the Russo-Ukrainian Orthodox Church, and a VoR radio host. His Web site is The Orthodox Nationalist. Email him at fr_raphael yahoo.com.

VOICE OF REASON

Λαμπρὸ πανηγύρι γιὰ τὴν Παναγία Παραμυθία καὶ τὸν Ἅγιο Μάξιμο τὸν Γραικὸ

vatopedi1

Σκέψεις καὶ στοχασμοὶ ἐνώπιoν τῆς ἱερᾶς Εἰκόνας τῆς Παναγίας τῆς Παραμυθίας

Τὴ διαχρονικὴ στενὴ προσωπικὴ καὶ ἰδιαίτερη σχέση ποὺ ἀναπτύσσεται μεταξύ τοῦ Ἁγιορείτη μοναχοῦ καὶ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἀντικατοπτρίζει σὲ ἀπόλυτο βαθμὸ θὰ ὑποστηρίζαμε ἡ ἀχειροποίητος θαυματουργὸς εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Παραμυθίας, ἡ ὁποία ὡς γνωστὸ βρίσκετα ιστὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπεδίου! Ταυτόχρονα φανερώνει τὴν χωρὶς ὅρια ἀγάπη τῆς Πλατυτέρας τῶν οὐρανῶν, τῆς Ἁγίας Θεοτόκου γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία! Κι ἐπιπλέον δείχνει ὅτι βασικὴ -μοναδικὴ αἰτία τῶν μεγάλων δοκιμασιῶν καὶ τῶν ἑκάστοτε προσωπικῶν καὶ κοινωνικῶν κρίσεων εἶναι ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ…

Αὐτὰ ἀναλογιζόμουν καλοί μου Χριστιανοὶ τὴν ὥρα ποὺ ἡ ματιά μου συναντοῦσε τὴ γαλήνια προστατευτικὴ μορφὴ τῆς Παναγίας μας! Ἡ συνάντηση αὐτὴ αὐθορμήτως προκαλεῖ ἕναν συνειδητὸ ἐλεγκτικὸ σεισμὸ πολλῶν θὰ ἔλεγα βαθμῶν τῆς κλίμακας ρίχτερ στὴν ψυχή. Καὶ ὡς φυσικὸ ἐπακόλουθο καὶ ἀποτέλεσμα συγκλονίζει τὴν ψυχή. Ἐνεργοποιεῖ τὸ νοῦ κατὰ τρόπο τέτοιο ποὺ τὸν κινητοποιεῖ καὶ κατὰ κυριολεξία τὸν σπρώχνει στὴν ἀναζήτηση ἀμελειῶν, παραπτωμάτων καὶ σφαλμάτων ποὺ ἀναταράσσουν τὴν πορεία πρὸς τὴν σωτηρία. Καὶ ὄχι μόνο τὴν ἀναταράσσουν ἀλλὰ ἀποτελοῦν τὴν αἰτία πολλῶν δεινῶν ἢ δοκιμασιῶν ποὺ ταλανίζουν πρόσωπα, οἰκογένειες, κοινωνίες ἀλλὰ καὶ ὁλάκερα κράτη. Ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸ ὁρμητικὸ χέρι τοῦ Χριστοῦ, ποὺ προσπαθεῖ -χωρὶς ὡστόσο νὰ τὸ καταφέρνει- νὰ κλείσει τὸ στόμα τῆς Μητέρας Του καθὼς καὶ τὸ ἀγριεμένο-ὀργισμένο πρόσωπό Του ἑρμηνεύει ὄχι μόνο τὰ τραγικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπομάκρυνσης τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸ Θεὸ ἀλλὰ καὶ τὴν μεγάλη μοναδικὴ εὐκαιρία ποὺ παρέχει τὴν ὕστατη στιγμή, στὸ «παρὰ -πέντε» θὰ λέγαμε λαϊκὰ, νὰ ἀλλάξει τὰ δεδομένα… Νὰ φέρει δηλαδὴ τὴν ἀνατροπὴ παρεμβαίνοντας μὲ θαυμαστὸ τρόπο καὶ διορθώνοντας τὰ πράγματα.

Νὰ γιατί ἡ ἀνάμνηση τοῦ θαύματος τῆς Παναγίας τῆς Παραμυθίας γιορτάζεται πανηγυρικὰ ἀπὸ τοὺς Ἁγιορεῖτες μοναχοὺς καὶ δὴ τὴν Βατοπεδινὴ πολυπληθῆ μοναστικὴ ἀδελφότητα. Γιορτάζεται καλοί μου ἄνθρωποι ἐπειδὴ ἀνανεώνει τὴ σχέση τοῦ μοναχοῦ μὲ τὴν γλυκιὰ Παναγία. Γιορτάζεται ἐπειδὴ ἐνισχύει καὶ ἐνδυναμώνει τὸν ἐπίπονο καὶ ἀδιάλειπτο ἀγώνα του στὸ στίβο τῆς ἀσκήσεως, στὴν πορεία του πρὸς τὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία.

Καθὼς λοιπὸν παρατηροῦσα τοὺς μοναχοὺς νὰ γονατίζουν εὐλαβικὰ μπροστὰ στὴ θαυματουργὸ εἰκόνα ἀσυναίσθητα ἐπιχειροῦσα νοερῶς νὰ συλλάβω τὶς σκέψεις τους. Περιεργαζόμουν μὲ προσοχὴ τὴν κάθε κίνηση ἀπὸ τὸ στασίδι ποὺ πρόσφερε ὁ καλοσυνάτος καὶ χαμογελαστὸς μοναχὸς Στέφανος γιὰ νὰ συμμετάσχω στὴν ἀγρυπνία τῆς μεγάλης γιὰ τὸ Βατοπέδι πανηγύρεως στὶς 3 Φεβρουαρίου (21 Ἰανουαρίου μὲ τὸ Παλαιὸ Ἡμερολόγιο).

Ἔκλεισα γιὰ λίγο τὰ μάτια, παρακαλώντας τὸν γλυκύτατο Ἰησοῦ νὰ μοῦ δώσει μία ἀπάντηση! Καὶ τότε ἦρθαν στὴ μνήμη μου τὰ λόγια τοῦ χαριτωμένου ἡγουμένου τῆς Μονῆς π. Ἐφραίμ! Λὲς καὶ πρόβλεψε τὸ τί θὰ ἀπασχολοῦσε τὴ σκέψη μου καὶ ἔδωσε κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Κυριακάτικου γεύματος ποὺ προηγήθηκε τῆς πανηγύρεως τὶς δέουσες ἀπαντήσεις. Μὲ τὴ λεπτότητα ἑνὸς ἄριστου χειρούργου εἶχε ἀνοίξει διάπλατα τὴν ψυχὴ τοῦ μοναχοῦ καὶ περιέγραφε μὲ γλαφυρὸ καὶ ἐμπειρικὸ τρόπο τοὺς πειρασμοὺς ποὺ συνήθως δέχεται ὁ μοναχὸς στὸν ἀσκητικὸ βίο ἀλλὰ καὶ τὰ δῶρα τοῦ οὐρανοῦ ποὺ λαμβάνει ὅταν καταφέρει νὰ παραμείνει σταθερὸς στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ! Εἶχε ἀναλύσει ἐξ ἀφορμῆς τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς τῆς συνάντησης τοῦ ἀρχιτελώνη Ματθαίου ἀλλὰ καὶ τοῦ ἑορταζόμενου Ἁγίου Γερασίμου τὴ δύναμη τῆς εὐχαριστίας πρὸς τὸ Θεὸ ἀλλὰ καὶ τὴν μεγάλη ἀρετὴ τῆς ὑπακοῆς. Ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ ἰαθέντος ἀπὸ τὸν Χριστὸ μας Ματθαίου στὴν Ἀλήθεια καὶ τὸ Φῶς ἀποτελοῦσε σημάδι τῆς ριζικῆς ἀλλαγῆς καὶ μεταστροφῆς του. Οἱ αὐθόρμητες πράξεις διόρθωσης τοῦ παλαιοῦ βίου του μὲ τὴ διανομὴ τῆς περιουσίας του, ὄχι μόνο τὸν ἔσωσαν ἀλλὰ καὶ τὸν θωράκισαν ψυχικά. Τὰ ἀγκάθια ποὺ συνιστοῦσαν μία ἰδιότυπη πνευματικὴ λέπρα ποὺ εἶχε νὰ κάνει μὲ τὴν ἁμαρτία, τὴν παρακοὴ ἔναντι τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ἀπομακρύνθηκαν καὶ ἡ εὐχαριστία καὶ δοξολογία τοῦ τριαδικοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτήρια συνάντηση μὲ τὸν Θεὸ πῆραν τὴ θέση τους στὴν ἀνανεωμένη ψυχή του. Κατ’ ἐπέκταση λοιπὸν τούτου, ἡ εἰλικρινὴς μετάνοια καὶ τὰ δάκρυα κάθε μοναχοῦ μπροστὰ στὴν ἀχειροποίητο εἰκόνα τῆς Παναγίας ἀποτελοῦν κατὰ βάση εὐχαριστήριο διαχρονικὸ ἄγγελμα γιὰ τὴν ἀδιάλειπτη προστασία καὶ σκέπη Της. Ἐπιπροσθέτως φανερώνουν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὑπακοῆς ἔναντι τοῦ θελήματος τοῦ γλυκύτατου Χριστοῦ καθὼς διαπιστώνονται στὴν αὐστηρὴ ὄψη τοῦ προσώπου οἱ συνέπειες τῆς παρακοῆς… Τὸ Γεροντικὸ (βιβλίο τῆς Ἐκκλησίας μας) ἄλλωστε εἶναι μεστὸ παραδειγμάτων μὲ τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα τῆς εὐχαριστίας γιὰ τὴν ἀδιάλειπτη εὐεργεσία τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο ἀλλὰ καὶ τὰ θαυμαστὰ γεγονότα ποὺ ἀκολουθοῦν αὐτὸν ποὺ ἀσκεῖται ἐπιμελῶς στὴν ὑπακοή, καὶ δὴ τὸν μοναχό, ὅπως μᾶς λέγει ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος!

Μόνο καὶ μόνο νὰ σκεφτεῖ ὁ πιστὸς ὅτι ὁ Θεὸς τὸν ἐμπιστεύεται καὶ τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ζεῖ στὸν Ἀμπελώνα ποὺ λέγεται πλανήτης γῆ, ἀρκεῖ, γιὰ νὰ λέγει συνεχῶς ὄχι μόνο ἁπλὰ εὐχαριστῶ ἀλλὰ νὰ τὸν δοξάζει ἀδιαλείπτως μέσω τῆς εὐχῆς (Κύριε ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησόν με). Ἡ διαπίστωση αὐτὴ ἀναδεικνύει ἄλλωστε τὴν προσωπικὴ σχέση ποὺ ἀναπτύσσει ὁ τριαδικὸς καὶ μόνο ἀληθινὸς Θεὸς μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ δηλοῖ τὴ σφοδρὴ ἐπιθυμία νὰ συναντηθεῖ μαζί του. Καὶ ἡ σχέση τούτη σφυρηλατεῖται μὲ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ ποὺ ὁδηγεῖ στὴ σωτηρία κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς σχέσης ποὺ σφυρηλατεῖται μεταξύ τοῦ γεωργοῦ καὶ τοῦ χωραφιοῦ ποὺ ὁδηγεῖ στὴν καλὴ καρποφορία…

Ἡ ἀρετὴ τῆς ὑπακοῆς παρομοιάζεται θὰ λέγαμε μὲ τὸ ρυάκι ποὺ ποτίζει τὸ δέντρο τῆς ψυχῆς καὶ ὄχι μόνο βοηθᾶ στὴν ἀνάπτυξή του ἀλλὰ συμβάλει καὶ τὸ ὁδηγεῖ στὴν καλὴ καρποφορία. «Καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων, ὃ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῶ αὐτοῦ» λέγει ὁ προφητάναξ Δαυὶδ στὸν 1ο ψαλμό.

Νὰ γιατί, ἀναφώνησα νοερὰ, πολλὰ νέα παλικάρια ἀλλὰ καὶ νέες κοπέλες ἐγκαταλείπουν τὰ πάντα στὸν κόσμο προκειμένου νὰ βιώσουν ἐντονότερα μέσω τοῦ ἀσκητικοῦ βίου -ποὺ εἶναι γιὰ τοὺς δυνατοὺς- τὴν ἀκατανόητη στοὺς περισσοτέρους σχέση τους μὲ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Παναγία μας. Μία σχέση ἀμιγῶς προσωπικὴ ἀλλὰ καὶ συνάμα ἱεραποστολική, ἀφοῦ τὸ οἰκοδόμημα ποὺ χτίζεται μὲ τὸν τριαδικὸ Θεὸ ἔχει ὡς ὑλικὰ τὴν θυσία, τὴν ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον καὶ κυρίως τὴν ἀρετὴ τῆς ταπείνωσης. Καὶ ἡ ταπείνωση παρομοιάζεται μὲ τὴ βενζίνη ποὺ κινεῖ τὸν ἄνθρωπο στὴ εὐεργετικὴ προσωπικὴ συνάντησή του μὲ τὸν Θεό. Κατὰ τὴ διαδικασία τούτη ἡ ψυχή κενώνεται, χάνεται γιατί ἁρπάζεται ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπιστρέφει γεμάτη ἀπὸ τὴν θεία χάρη, ποὺ μαρτυρᾶ τὴν παρουσία τοῦ Χριστοῦ στό χωραφάκι πού λέγεται ψυχή… «Καὶ γνῶτε ὅτι ἐθαυμάστωσε Κύριος τὸν ὅσιον αὐτοῦ…»θὰ ἀναφωνήσει τότε ὁ ὑμνωδὸς βασιλιὰς Δαυίδ στὸν 4ο ψαλμὸ.

Καὶ στὸ Καθολικό τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπεδίου, ὅπου εἶχε λιτανευτικῶς μεταφερθεῖ ἡ θυματουργὸς εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Παραμυθίας ἀλλὰ κι αὐτὴ τοῦ Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ ἦταν, κατὰ κοινὴ ὁμολογία μοναχῶν καὶ λαϊκῶν προσκυνητῶν, μεστὴ θείας Χάριτος. Κι αὐτὴ ἔστεκε διάχυτη στὰ πρόσωπα τῶν δύο χορωδιῶν, ποὺ ἀνέλαβαν νὰ ἀπευθύνουν ὕμνους ἱκετευτικούς, εὐχαριστιακοὺς καὶ δοξολογικοὺς πρὸς τὸν τριαδικὸ Θεὸ καὶ τὴν Ἁγία Θεοτόκο. Ἦταν εὐδιάκριτη ἐπίσης καὶ στὸ πρόσωπο τοῦ Μητροπολίτη Μεσογαίας Νικολάου, τοῦ Ἐπισκόπου ποὺ ὡς ἄλλος Μωυσῆς ἀνέλαβε νὰ ὁδηγήσει τὸ χριστεπώνυμο ποίμνιο στὴ γῆ τῆς πνευματικῆς ἐπαγγελίας. Ἦταν ἀκόμη εὐδιάκριτη στὸ πρόσωπο τοῦ ταπεινοῦ ἡγουμένου ἀρχιμανδρίτη Ἐφραὶμ ποὺ μέχρι καὶ τὴν τελευταία στιγμὴ ὡς ἄλλος Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ μέσω τοῦ μυστηρίου τῆς Ἱερᾶς Ἐξομολόγησης ἐνίσχυε καὶ προετοίμαζε τοὺς πιστοὺς γιὰ νὰ καρπωθοῦν καὶ νὰ βιώσουν τὴ Θεία Χάρη μέσω τοῦ μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ἦταν τέλος εὐδιάκριτη στά πρόσωπα τῶν μοναχῶν πού ἔπαιρναν μέρος στό κοινό πανηγύρι γῆς καί οὐρανοῦ.

Διορθόδοξες ἀδελφικὲς προσεγγίσεις

Στὸ ἐκκλησίασμα παρατήρησα πὼς συμμετεῖχαν καὶ πολλοὶ ἀδελφοί μας χριστιανοὶ ὀρθόδοξοι ἐκ Ρωσίας καὶ ἀναρωτιόμουν πῶς ἔλαβαν μέσα στὸ καταχείμωνο τὴ μεγάλη ἀπόφαση νὰ μεταβοῦν στὸ Περιβόλι τῆς Παναγιᾶς μας. Τόσο ὁ καλοσυνάτος π. Ἀρσένιος, ὅσο καὶ ὁ π. Ἀδριανός μοῦ ἔλυσαν ἀμέσως τὴν ἀπορία. «Ἦρθαν νὰ τιμήσουν τὸν Ἅγιο Μάξιμο τὸν Γραικό, τὸν Βατοπεδινό, τὸν Ἰσαπόστολο καὶ φωτιστῆ τῶν Ρώσων», μοῦ εἶπαν. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι δὲν γνώριζα πολλὰ γιὰ τὸ βίο τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἁγίου. Γι’ αὐτὸ ὅταν ὁ ἀναγνώστης κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἀγρυπνίας ἄρχισε νὰ ἀναγινώσκει πανηγυρικὰ τὸ βίο του ἔδωσα πολλὴ προσοχή.

Μεγάλος ἅγιος χριστιανοί μου ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Γραικός, ὁ Βατοπεδινός. Στὴν Ἄρτα, τὸν τόπο καταγωγῆς του κτίσθηκε προσφάτως Ἱερὸς Ναός, ἐνῶ στὴ Ρωσία τιμᾶται ὡς Ἰσαπόστολος. Μετέβη στὴ Ρωσία ἀφήνοντας τὴν Ἱερὰ Μονὴ τῆς μετανοίας του, τὸ Βατοπέδι γιὰ νὰ βοηθήσει τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία νὰ διορθώσει ἐκκλησιαστικὰ καὶ λειτουργικὰ βιβλία ἀλλὰ καὶ πολλὰ σφάλματα ποὺ παρατηροῦνταν στὴν ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς στὴ ρωσικὴ γλώσσα. Κατὰ τὴν παραμονή του στὴ Ρωσία ὅμως δοκιμάστηκε σκληρὰ προκειμένου νὰ λάβει τὸ στέφανο τῆς δόξης ἀπὸ τὸν γλυκύτατο Ἰησοῦ. Φυλακίστηκε, βασανίστηκε καὶ κατηγορήθηκε ἀδίκως. Ὑπέμεινε ὅμως τὴν ἀδικία καὶ προσευχόταν γιὰ τοὺς κατήγορούς του. Ἂν καὶ ἐπιθυμοῦσε διακαῶς νὰ ἐπιστρέψει στὴ Μονὴ Βατοπεδίου, προκειμένου νὰ ἀφήσει, ὅπως ἐπιθυμοῦσε στὴ Μονὴ τῆς μετανοίας του τὰ λείψανά του ὁ νέος τσάρος ἀλλὰ καὶ ὁ νέος Πατριάρχης τοῦ τὸ ἀπαγόρεψαν. Ἡ μεγάλη προσφορά του στὸ ρωσικὸ λαὸ βλέπεται, ὡς συνηθίζεται, ἐνεργοποίησε τὸν Ἀντίδικο…

Τελικὰ μέρος τῶν εὐωδιαζόντων λειψάνων τοῦ Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Γραικοῦ ἐπέστρεψαν στὸ μοναστήρι μόλις τὸ 1999, ἀρκετούς δηλαδὴ αἰῶνες μετὰ τὴν ὀσιακὴ κοίμησή του! Ἡ παρουσία τους στὸ ἱστορικὸ μοναστήρι θυμίζει σὲ κάθε μοναχὸ τὸν ἱεραποστολικὸ ζῆλο ποὺ ὀφείλει νὰ δεικνύει ὄχι μόνο γιὰ νὰ συνεχίζεται ἡ παράδοση τῆς συγκεκριμένης Ἱερᾶς Μονῆς ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐνδυναμώνεται στὸν νυχθημερὸν κανόνα του πρὸς τὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία! Ἐπιπλέον ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ Ἁγίου Μαξίμου στὸ μοναστήρι ἀναμοχλεύει τὸ ζήτημα περαιτέρω ἀνάπτυξης στὶς προβληματικὲς στὸ σύνολό τους σήμερα διορθόδοξες σχέσεις!

Τὶς ὑπάρχουσες δυσκολίες στὶς διορθόδοξες σχέσεις ἄλλωστε σκιαγράφησε καὶ ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας Νικόλαος, μιλώντας ὡς μέλος τῆς ἐν λόγω Ἐπιτροπῆς Διορθοδόξων Σχέσεων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ καθιερωμένου παραδοσιακοῦ κεράσματος στὸ Συνοδικό τῆς Ἱερᾶς Μονῆς! Τὴ σκιαγράφησε ὡς «ἀχίλλειο πτέρναν» ποὺ ταλαιπωρεῖ ἀφάνταστα τὴν Ὀρθοδοξία καὶ ἀπαιτεῖ -ἐδῶ καὶ τώρα- θεραπευτικὴ ἀγωγή…

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὡς χριστιανοὶ σήμερα ἔχουμε μεγάλη ἀνάγκη ἀπὸ τὴ θαλπωρὴ καὶ τὴ σκέπη τῆς Παναγίας μας. Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ τὴν παραμυθία Της προκειμένου μὲ τὴν χάρη Της νὰ προστατευτοῦμε ἀπὸ τοὺς ὁρατοὺς καὶ ἀοράτους ἐχθροὺς ποὺ καιροφυλακτοῦν μπροστὰ στὴν πύλη τῆς κλονισμένης ψυχῆς μας, λόγω τῆς συνειδητῆς ἀπομάκρυνσής μας ἀπὸ τὸν τριαδικὸ καὶ μόνο ἀληθινὸ Θεό.

Ἡ θαυμαστή ἱστορία τῆς Παναγίας τῆς Παραμυθίας

vatopedi2Ἀνεβαίνοντας τὴ σκάλα ποὺ βρίσκεται στὰ ἀριστερά τῆς κεντρικῆς πύλης τοῦ καθολικοῦ τῆς Ἱερᾶς Μεγίστης Μονῆς Βατοπεδίου ὑπάρχει  παρεκκλήσιο ἀφιερωμένο στὴν Παναγία τὴν Παραμυθία. Μέσα σ’ αὐτὸ μεταφέρθηκε μετὰ τὴν τέλεση τοῦ θαύματος, ποὺ θὰ περιγράψουμε, ἡ θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας, τοῦ 14ου αἰ. πού βρισκόταν ἄλλοτε στὴ  δεξιὰ ἄκρη τοῦ ἐξωνάρθηκα. Παλαιὰ ὑπῆρχε ἡ συνήθεια, βγαίνοντας οἱ πατέρες ἀπὸ τὸ Καθολικό, μετὰ τὸ τέλος τῆς ἀκολουθίας τοῦ Ὄρθρου, νὰ ἀσπάζονται τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας ποὺ ὑπῆρχε στὸν ἐξωνάρθηκα. Ἐκεῖ ὁ Ἡγούμενος ἔδινε τὰ κλειδιὰ τῆς κλεισμένης γιὰ τὶς βραδυνὲς ὧρες πύλης τῆς Μονῆς στὸν θυρωρὸ γιὰ νὰ ἀνοίξει. Κάποια χρονιά, ἀρχὲς τοῦ 14ου αἰ., στὶς 21 Ἰανουαρίου, τελείωσε ὁ Ὄρθρος. Οἱ πατέρες ἀποσύρθηκαν στὰ κελλιά τους γιὰ νὰ ἀναπαυθοῦν, μέχρι νὰ ἀρχίσουν τὰ καθημερινά τους διακονήματα. Τότε θὰ ἀνοιγόταν καὶ ἡ πύλη τῆς Μονῆς. Δὲν γνώριζαν ὅτι ἔξω ἀπὸ αὐτὴν παραμόνευαν πειρατές,- τότε ἦταν μάστιγα στὸ Αἰγαῖο πέλαγος-, ποὺ τὴν εἶχαν περιλυκλώσει, ἕτοιμοι νὰ εἰσβάλλουν γιὰ νὰ καταστρέψουν τὰ πάντα.

Στὸ ναὸ βρισκόταν μόνος ὁ Ἡγούμενος, ἀφοσιωμένος στὴν προσευχή του. Πετάχτηκε ξαφνικὰ ἀκούοντας μία φωνή, ποὺ δὲν ἔμοιαζε μὲ φωνὴ ἀνθρώπου. Ἔντρομος κοίταξε γύρω του. Δὲν εἶδε κανένα. Ἐξάλλου κανένας δὲν ἦταν μέσα στὸ ναό. Καὶ ὅμως κάποιος μίλησε. Συγκέντρωσε τὴν προσοχή του καὶ γεμάτος φόβο κατάλαβε ὅτι ἡ φωνὴ προερχόταν ἀπὸ τὴν εἰκόνα τῆς Θεομήτορος. Μὲ εὐλάβεια τέντωσε τὸ αὐτί του γιὰ νὰ ἀκούσει. Ἄκουσε τότε τὴ φωνὴ τῆς Παναγίας νὰ λέει: «Μὴν ἀνοίξετε σήμερα τὴν πύλη τῆς Μονῆς, ἀλλὰ ἀφοῦ ἀνεβεῖτε στὰ τείχη, νὰ διώξετε τοὺς πειρατές».

Κατάπληκτος ὁ Ἡγούμενος προσήλωσε τὰ μάτια του στὴν εἰκόνα τῆς Θεοτόκου. Ἀντικρυσε τότε ἕνα ἐκπληκτικὸ θαῦμα.

Ἡ μορφὴ τῆς Παναγίας ἦταν ζωντανή. Τὸ βρέφος Ἰησοῦς ποὺ κρατοῦσε στὰ χέρια της πῆρε καὶ αὐτὸ ζωή. Κίνησε τὸ δεξί του χέρι καὶ ἔκλεισε τὸ στόμα τῆς ἁγίας Μητέρας του, στρέφοντας πρὸς αὐτὴν τὸ φωτεινὸ πρόσωπό του.

Μία γλυκιὰ παιδικὴ φωνὴ ἀκούστηκε νὰ λέει: «Μή,  Μητέρα μου, μὴν τοὺς τὸ λές. Ἄφησέ τους νὰ τιμωρηθοῦν, ὅπως τοὺς ἀξίζει, γιατί ἀμελοῦν τὰ μοναχικά τους καθήκοντα».

Τότε ἡ Κυρία Θεοτόκος μὲ μεγάλη μητρικὴ παρρησία  πρὸς τὸν μονογενῆ Υἱόν της, σήκωσε ἐλαφρὰ τὸ χέρι, συγκράτησε τὸ χεράκι του, ἔκλινε λίγο πρὸς τὰ δεξιὰ τὸ θεῖο της πρόσωπο καὶ ἐπανέλαβε πιὸ ἔντονα : «Μὴν ἀνοίξετε σήμερα τὴν πύλη τῆς Μονῆς, ἀλλὰ ἀφοῦ ἀνεβεῖτε στὰ τείχη, νὰ διώξετε τοὺς πειρατές…Καὶ κοιτάξτε νὰ μετανοήσετε, γιατί ὁ Υἱός μου εἶναι ὀργισμένος μαζί σας». Ἐπανέλαβε δὲ καὶ γιὰ τρίτη φορὰ τὴν προειδοποίηση: «Σήμερα, μὴν ἀνοίξετε τὴν πύλη τῆς Μονῆς…». Μετὰ τὸ διάλογο ἡ Κυρία Θεοτόκος καὶ τὸ Πανάγιο Βρέφος τῆς ἀποκαταστάθηκαν πάλιν σὰν εἰκόνα. Γι’ αὐτό καί ἡ παροῦσα θαυματουργός εἰκόνα ὀνομάζεται ἀχειροποίητος!

Συντάκτης: ΕΝΑΣ ΑΠΛΟΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ
Πηγή: ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014-ΙΣΤΟΧΩΡΟΣ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ

Ο Γ΄ Τόμος των Απάντων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.(βιβλιοπαρουσίαση)

άγ. Μαξιμος 001

 

επιμέλεια:πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η Ι.Μ.Μ.Βατοπεδίου εξέδωσε και τον τρίτο τόμο των Απάντων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Το βιβλίο αριθμεί 323 σελίδες και το προλογίζει ο Μητροπολίτης Λεμεσού κ.κ. Αθανάσιος.

Η εισαγωγή του Τόμου (σελ.11-33)  είναι του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεωργίου Φίλια.

Ο Τόμος περιέχει 53 λόγους-επιστολές (Α-ΝΓ)  του Αγίου, που γράφτηκαν κατά την περίοδο παραμονής του στην Ρωσία, δηλαδή μετά το 1518.

Οι λόγοι Α-ΝΓ εκδόθηκαν  στην ρωσική γλώσσα  αρχικά από την Θεολογική Ακαδημία του Καζάν το 1862 και αργότερα το 1911 από την Λαύρα του Αγίου Σεργίου Σεργκιέβ  Ποσάντ.

H μετάφραση των λόγων έγινε από τον Μάξιμο Τσυμπένκο.

Παραλήπτες  των επιστολών  αυτών μεταξύ των άλλων  ήταν:

-επιφανή άτομα της Ρωσικής κοινωνίας (αποκαλούνται «ευσεβέστατοι ηγεμόνες και βογιάροι» -Λόγος Θ΄).

-πολιτικοί άρχοντες, πνευματικές και εκκλησιαστικές προσωπικότητες (αποκαλούνται ως «κύριοι -Λόγος Ι΄)

-Σεβαστή εκκλησιαστική προσωπικότητα. Ο Άγιος τον αποκαλεί «ιερέα» και πατέρα-Λόγος Ι΄ και  αλλού «άνθρωπο  έμπειρο στην Αγία Γραφή  και θαυμαστό γέροντα » (Λόγος ΚΓ) θέλοντας να τονίσει την  θεολογική κατάρτιση του αποδέκτη του λόγου. Παρόμοιο συμπέρασμα εξάγεται και από τον Λόγο ΚΗ στον οποίο ο αποδέκτης  αποκαλείται ως «τιμιώτατος εν Κυρίω αδελφός κ. Γεώργιος.

«Επομένως από τις προσφωνήσεις των παραληπτών εξάγεται το συμπέρασμα ότι οι Λόγοι αυτοί είναι βαρυσήμαντα θεολογικά κείμενα, εφόσον απευθύνονται σε επιφανείς κοσμικούς και εκκλησιαστικούς άνδρες και θίγουν σημαντικά θέματα του εκκλησιαστικού και κοινωνικού βίου». (Γ.Φίλιας)

Oι Λόγοι πιστοποιούν το μέγεθος και την αξία του έργου του Αγ. Μαξίμου του Γραικού: την μεγάλη συμβολή του στην ερμηνευτική των ιερών κειμένων (βιβλικών, πατερικών, λειτουργικών) καθώς και τους συγγραφικούς αγώνες του υπέρ των δικαίων του ρωσικού λαού αλλά και της οργανώσεως του μοναχισμού στην Εκκλησία της Ρωσίας. Τα δεδομένα αυτά, άλλωστε, στοιχειοθετούν την σημασία του έργου του, η οποία οδήγησε την Εκκλησία της Ρωσίας να υιοθετήσει όλες τις θεολογικές θέσεις του και τις συμβουλές του περί τα εκκλησιαστικά και μοναστηριακά προβλήματα»

(Γρ.Παπαμιχαήλ. Μάξιμος ο Γραικός, ο πρώτος φωτιστής των Ρώσων.σελ.89-95)

1.Ταξινόμηση των λόγων κατά θεματική ενότητα.

α/α ΛΟΓΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
1 Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, ΛΕ, ΜΓ, ΜΣΤ, ΜΖ Ερμηνευτικά Αγίας Γραφής
2 ΣΤ Ερμηνεία κειμένου Αγ.Γρηγορίου του Θεολόγου
3 ΚΖ Κριτική σε λανθασμένες ερμηνείες της εκκλησιαστικής   γραμματείας
4 Η Θέματα Ορθοδόξου πίστεως
5 Θ, Ι, Κ, ΚΑ, ΚΓ, ΚΕ, ΚΗ, ΛΖ, ΜΑ, ΜΘ, Ν,ΝΑ Απολογητικά-θεολογικά θέματα
6 ΙΑ, ΙΒ, ΙΓ, ΙΔ, ΙΣΤ,,ΙΖ Ερμηνεία λειτουργικών θεμάτων
7 ΙΕ, ΙΗ, ΙΘ, ΜΗ Θέματα εκκλησιαστικής τέχνης
8 ΚΒ, ΛΣΤ Θέματα εκκλησιαστικής ιεραρχίας
9 ΚΔ Θέματα λειτουργικού έτους
10 ΚΣΤ, Λ, ΜΒ, ΜΔ,ΜΕ Θέματα πνευματικής ζωής
11 ΚΣΤ, ΛΔ Θέματα μοναστικής ζωής
12 ΛΗ, ΛΘ, ΛΓ Αγιολογικά θέματα
13 ΛΑ,ΛΒ, ΝΒ.ΝΓ,ΚΘ Επιμέρους θέματα (περί αρχόντων-νηστείας)

 2 002

2. Παρουσίαση του περιεχομένου των λόγων κατά θεματική ενότητα.

Ερμηνευτικά Αγίας Γραφής και Πατερικής Γραμματείας

ΛΟΓΟΣ

Τίτλος

Α

Ερμηνεία δυσνόητων ρητών της Αγίας Γραφής.

Β

Ερμηνεία του ψαλμικού στίχου «ανακαινισθήσεται ως αετού η νεότης σου(Ψαλμ.102,5)

Γ

Ερμηνεία εν μέρει του 18ου ψαλμού

Δ

Ερμηνεία του ρητού «βάδιζε λαός μου»…(Ης.26,20)

Ε

Ερμηνεία του ευαγγελικού χωρίου «ουδέ αυτόν οίμαι τον κόσμον χωρήσαι τα γραφόμενα βιβλία»

Ζ

Ερμηνεία μερικών χωρίων της Αγίας Γραφής

ΛΕ

Ερμηνεία ασαφών τόπων που συναντούν στα βιβλία οι αναγνώστες.

ΜΓ

Περί του Λεβιάθαν

ΜΣΤ

Διήγηση περί των Σιβυλλών

ΜΖ

Εξήγηση των ταλάντων από το βιβλίο του Σούδα.

ΣΤ

Ερμηνεία μερικών εν μέρει δυσνόητων ρητών στον λόγο του Γρηγορίου του Θεολόγου

ΚΖ

Οι ενστάσεις κατά Ιωάννου του Λουδουβίκου, του ερμηνευτού του ιερού βιβλίου του μακαριστού Αυγουστίνου, επισκόπου Ιππώνος.

 

Επεξηγηματικές σημειώσεις

-Τα χωρία της Αγίας Γραφής που ερμηνεύονται στον Α λόγο είναι:

Εξ.4,12 / Ησ.49,8.

Από τους Ψαλμούς. Ψαλμ.1,4 -Ψαλμ.1,5 / Ψαλμ.9,18 / / Ψαλ.2,6-7  / Ψαλμ.2,3 / Ψαλ.2,6 / Ψαλμ.2,8 / Ιω.12,49 / Ψαλμ.3,7 / Ψαλμ.117,12 / Ψαλμ.3,8 / Ψαλμ.3,4,9 / Ψαλμ.25,12 / Ψαλμ.25,8 / Ψαλμ.25,9 / 10-Ψαλμ.25,9, 25,12 / Ψαλμ.25,1 / Ψαλμ.33,11 / Ψαλμ.31,4 / Ψαλμ.37,7 / Ψαλμ.37,9 / Ψαλμ.6,7 / Ψαλμ.31,5 / Ψαλμ.31,6 / Ψαλμ.141,4 / Ψαλμ.141,5 / Ψαλμ.118,5-6.

Από την Καινή Διαθήκη: Ματθ.25,32 / Ιω.5,29 / Ματθ.25,41- / Ματθ.25,35 / Ματθ.25,46 /Εβρ.12,22 / Εβρ.12,23 / Λουκ.12,47 / Ρωμ.1,18 / Α Κορ.4,11 / Λουκ.6,24-25 / Α΄Κορ.2,9 / Λουκ.16,25-26.

-Τα χωρία της Αγίας Γραφής που ερμηνεύονται στον Λόγο Ζ είναι:

Ψαλμ.117,24 / Ησ.11,4 / Γέν.11,1-18,27-18,20-21.

Λουκ.9,22 / Α. Κορ.12,28 / Αποκ.1,8 / Ματθ.24,15 / Α Κορ.2,14.

-Στον λόγο ΛΕ αναπτύσσονται τα θέματα

-Οι ευσεβείς πολεμιστές που σκοτώθηκαν κατά την διάρκεια των πολέμων με τους ασεβείς αξιώνονται της τιμής των εναρέτων;

-Ποιο είναι το νόημα της ακροστιχίδας σε ορισμένους εκκλησιαστικούς κανόνες.

-Επιτρέπεται στους Χριστιανούς η βρώση του χοιρινού κρέατος; Τι ορίζει η ορθόδοξη μοναστική παράδοση για την κρεοφαγία των μοναχών;

Βασικά χαρακτηριστικά του ερμηνευτικού  έργου του Αγίου Μαξίμου

Ο καθηγητής Γ. Φίλιας γράφει σχετικά:

«Ο Άγιος Μάξιμος μας πληροφορεί ότι η ερμηνεία της Αγίας Γραφής αφορά στην ανακάλυψη  του «κρυφού νοήματός» της (Λόγος Α)

Αναφερόμενος σε «κρυφό νόημα  των Γραφών » ο Άγιος δεν παραπέμπει σε ένα αποκρυφιστικό βιβλικό σύστημα, αλλά σε ένα «θησαυρό» που είναι κρυμμένος με μοναδικό στόχο να αποκαλυφθεί ως δωρεά του Θεού και όχι ως αποτέλεσμα ανθρώπινης πρωτοβουλίας. Επομένως το ερμηνευτικό έργο του Αγ.Μαξίμου στα κείμενα της Αγίας Γραφής αποτελεί πρωτίστως έργο πνευματικών και όχι νοητικών προϋποθέσεων. Το γεγονός αυτό τονίζει μετ΄ επιτάσεως, όταν γράφει ότι ο Θεός είναι Εκείνος ο Οποίος θα «γεμίσει το νου» του βιβλικού ερμηνευτή «με σοφία και υψηλή σκέψη και θα κινήσει την γλώσσα του ως να έκρουε κάποιος το πλήκτρο μιας εύηχης κιθάρας» (Λόγος Α)».(σελ.18)

Επίσης ο Άγιος  τονίζει ότι υπάρχουν αντιφάσεις μεταξύ των βιβλικών κειμένων (Λόγος Α) υποδηλώνοντας με αυτό τον τρόπο την ύπαρξη αιρετικών τάσεων στους κόλπους της Ρωσικής Εκκλησίας. Και απευθύνει την κριτική του και στις παλιότερες μεταφράσεις της Αγίας Γραφής όπως του Σύμμαχου, του Ακύλα και του Θεοδοτίωνα τους οποίους θεωρεί «ως ανθρώπους που ομιλούν δια της επίγειας σοφίας και όχι δια του Θείου Πνεύματος» (Λόγος ΚΖ)_

 Αξιοσημείωτες θεωρούνται τρείς ερμηνευτικές προσεγγίσεις:

- Η σχετική με την πτώση των αγγέλων και τον άγγελο Λεβιάθαν.

-Η σχετική με τον Αντίχριστο, όπου ως «βδέλυγμα ερημώσεως» θεωρεί είτε τον Ρωμαίο βασιλιά Ανδριανό είτε τον Αντίοχο τον Μέγα (Λόγοι Ζ και ΜΘ).

-Η ερμηνεία του Ψαλμ.48,13, όπου αναλύει με αξιοσημείωτο τρόπο τα αποτελέσματα της πτώσεως. (Λόγος ΚΖ).

Άλλα χαρακτηριστικά που διαφαίνονται στο ερμηνευτικό έργο του Αγίου Μαξίμου είναι:

-Η  εκτίμησή του στην  μετάφραση  των Ο’, αν και στον Λόγο ΚΖ σημειώνει ότι στην μετάφραση αυτή υπήρχαν μικρά φιλολογικά λάθη.

-Η ανάπτυξη  μέσω της βιβλικής ερμηνείας των  βασικών  αρχών  του Ορθοδόξου δόγματος. Τονίζεται επανειλημμένα η πίστη στην Ανάσταση, στην ανάσταση των νεκρών και στην Δευτέρα Παρουσία.

-Η  ερμηνεία χωρίων  της Αγίας  Γραφής  μέσα από ένα άλλο βιβλικό κείμενο, απόδειξη της πολύ καλής γνώσεως της Βίβλου.

-Η χρήση της αλληγορικής μεθόδου ως επί το πλείστον στον τρόπο ερμηνείας βιβλικών κειμένων. Αν και αλληγοριστής καταδικάζει όμως ορισμένες αλληγορικές ερμηνείες που διατυπώθηκαν χωρίς θεολογικό έρεισμα. (Λόγος Γ΄)

-Η χρήση σε ελάχιστες περιπτώσεις της  ιστορικής ερμηνευτικής μεθόδου της Αγίας Γραφής.

-Η προσευχή που παρατίθεται μετά την ολοκλήρωση του ερμηνευτικού έργου με την οποία ο Άγιος ζητάει από τον Θεό να τύχει του φωτισμού των αληθειών που ερμήνευσε. (Λόγος Α).

 

-Απολογητικά – θεολογικά θέματα.

Λόγος

Περιεχόμενο

Θ

Λόγος Απολογητικός περί της διορθώσεως των Ρωσικών βιβλίων-Ιδού και εναντίον εκείνων που λένε ότι η σάρκα του Κυρίου μετά την Ανάσταση των νεκρών έγινε απερίγραπτη.

Ι

Λόγος Απολογητικός περί διορθώσεως των κειμένων υπό του ελαχιστοτάτου μοναχού Μάξιμου Αγιορείτη.

Κ

Η στηλίτευση και η αποδοκιμασία του συγγράμματος του κακόβουλου Αφροδιτιανού του Πέρσου.

ΚΑ

Κατά του Απολλιναρίου περί του Ιούδα του προδότη.

ΚΓ

Περί του ότι οι Άγιοι Τόποι δεν βεβηλώνονται ποτέ λόγω του ότι εξουσιάζονται από τους άθεους.

ΚΕ

Κατά της ανόητης και θεομίσητης πλάνης των ισχυριζομένων ότι εξαιτίας της ταφής του πνιγμένου ή του σκοτωμένου έρχεται το κρύο που βλάπτει την βλάστηση των καρπών της γης.

ΚΗ

Διδακτική επιστολή σε ένα άνδρα κατά των απαντήσεων κάποιου Λατίνου σοφού.

ΛΖ

Περί της αιωνίως ιεράς και ένδοξης γεννήσεως του Μονογενούς Υιού και Λόγου του Θεού του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

ΜΑ

Περί του πτηνού πελεκάνου.

ΜΘ

Παραβολή.

Ν

Η απάντηση σε αυτόν που ρώτησε: «σε ποιόν στάλθηκε ο χάρτης από τον ουρανό ως τον πρώτο απ΄όλους»

ΝΑ

Για τους περιπλανώμενους φιλοσόφους.

 

 

Ερμηνευτικά – λειτουργικά θέματα.

Λόγος

Περιεχόμενο

ΙΑ

Ερμηνεία των λόγων «υπέρ της άνωθεν ειρήνης …»

ΙΒ

Περί του ότι δεν πρέπει να πιστεύουμε όσους λένε πως δεν ήταν παρών στην Θεία Λειτουργία εκείνος που δεν πρόλαβε να έλθει στην ανάγνωση του Αγίου Ευαγγελίου.

ΙΓ

Η διήγηση περί της υψώσεως του άρτου προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου

ΙΔ

Γιατί από την τριήμερη Ανάσταση του Κυρίου μέχρι του Σαββάτου στις παραμονές του Θωμά δεν υψώνεται ως ευλογημένος  άρτος κ,λ,π.

ΙΣΤ

Περί των γαμηλίων στεφάνων

ΙΖ

Περί του αγιασμού των υδάτων κατά το πρωί των Θεοφανείων.

ΝΒ, ΝΓ

Πώς πρέπει να εισέρχεται κάποιος στους Αγίους ναούς του Θεού.

 

 

 

Θέματα εκκλησιαστικής τέχνης

Λόγος

Περιεχόμενο του λόγου

ΙΕ

Περί της επιγραφής στο στεφάνι του Σωτήρα και περί του ονόματος της Παναγίας Θεοτόκου.

ΙΗ

Περί της Αγίας Εικόνας του Χριστού Σωτήρα που ονομάζεται «Οδύνη».

ΙΘ

Περί του ημικυκλικού σχήματος νέας σελήνης κάτω από τον σταυρό της εκκλησίας.

Μ

Ο λόγος αυτός είναι νηπτικός και έχει τον τίτλο «περί φυλάξεως του νου». Εκεί  αναφέρεται η βαθύτερη έννοια που έχει η τοποθέτηση αυγού στρουθοκαμήλου κάτω από τον πολυέλεο, παραπέμποντας στην προσήλωση που πρέπει να έχει ο πιστός προς τις εντολές του Κυρίου.

ΜΗ

Οι ονομασίες πολύτιμων λίθων.

 

 

Θέματα πνευματικής ζωής

Λόγος

Περιεχόμενο

ΚΣΤ

Φοβερή και αξιοπρόσεκτη διήγηση. Περί του τελείου μοναχικού βίου.

Λ

Περί μεγαλοψυχίας και συμβουλής (συμβουλές προς άρχοντες).

ΜΒ

Περί του πτηνού περιστεριού και της άκακης ψυχής.

ΜΔ

Παρομοίωση του καρποφόρου δένδρου με νεαρό κατά την παροιμία «όποιος γέννησε γιό δεν πέθανε».

ΜΕ

Οι επτά περίοδοι της ανθρώπινης ηλικίας.

Μ

Λόγος περί της φυλάξεως του νου.

 

Θέματα μοναστικής ζωής

Λόγος

Περιεχόμενο

ΚΣΤ

Περί του τελείου μοναχικού βίου.

ΛΔ

Επιστολή στον γέροντα Βασσιανό περί του τρόπου ζωής στο Άγιο Όρος.

 

Αγιολογικά θέματα

Λόγος

Περιεχόμενο

ΛΗ

Πρόλογος στον βίο των θαυματουργών των νήσων Σολοβέτσκιγε.

ΛΘ

Περί του ιερέα και θαυματουργού Σπυρίδωνα.

ΛΓ

Η διήγηση περί ενός νέου μάρτυρα στην ελληνική γη, το μαρτύριο του οποίου ο Όσιος Μάξιμος είδε με τα ίδια του τα μάτια.

 

Θέματα εκκλησιαστικής Ιεραρχίας

Λόγος

Περιεχόμενο

ΚΒ

Προς αυτούς που κατά την χειροτονία τους δίνουν γραπτό όρκο στον Ρώσο Μητροπολίτη και σε όλη την Σύνοδο ότι δεν δέχονται να γίνουν Μητροπολίτες ή Αρχιερείς από τον Πάπα Ρώμης, ότι αρνούνται να δεχτούν χειροτονία από αυτόν και από τον Πατριάρχη Κων/πόλεως και ότι δεν δέχονται τα διατάγματά  τους κ.λ.π.

ΛΣΤ

Περί της συνόδου που σκόπευε να κανονίσει ώστε οι ιερείς, οι διάκονοι και οι υποδιάκονοι να είναι άγαμοι.

 

Άλλα θέματα.

Λόγος

Περιεχόμενο

ΛΑ

Περί του αρχιστράτηγου («βοεβόδα») και πώς πρέπει αυτός να κυβερνάει τον λαό.

ΛΒ

Περί των γυναικών που παρασκευάζουν πρόσφορα.

ΚΘ

Περί της αληθείας και του ελέους (συμβουλές στους άρχοντες).

 

 

2 001 

Επίσης στον Τόμο υπάρχουν.

-Σύγχρονη φορητή εικόνα του Αγίου που βρίσκεται στο ομώνυμο παρεκκλήσιο της Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου

–Σελίδα χειρογράφου από την συλλογή των έργων του Αγ. Μαξίμου που βρίσκεται στην Ρωσική Κρατική βιβλιοθήκη.(RGB κώδ.247,φ.25)

-Εικόνα του Αγίου Μαξίμου από το αλφαβητάριο του έτους 1613 .(Ρωσική βιβλιοθήκη  RNBκώδ.21,φ.14v